OnlineKhabar.com

नेपालमा को हुन् आदिवासी र जनजाति ?

2070 असोज 9 गते 21:05 मा प्रकाशित

Kumar-Yonjan-कुमार योन्जन तामाङ

नेपालमा केही समय अघिदेखि आदिवासी जनजातिका वारेमा पुनः बहस उठेको छ । खास गरेर नेपालमा रहेका बाहुन, क्षेत्री र दशनामी समुदायले समेत आफूलाई आदिवासीमा सूचिकरण गर्न माग गरेपछि यो छलफल पुनः अघि बढेको हो । अतः यस विषयमा अरु छलफल गर्नु र प्रष्ट हुन जरुरी छ ।

नेपालमा आदिवासी जनजाति उत्थान राष्टिय प्रतिष्ठान ऐन ०५८ आएपछि त्यसले नेपालमा पहिलोचोटी आदिवासी जनजातिको पहिचान र मान्यता प्रदान गरेको हो । जसअनुसार नेपालमा हाल ५९ वटा जातीय समुदायहरु आदिवासी जनजातिका रुपमा रहेका छन् । यसरी आदिवासी जनजातिको पहिचान गर्दा प्रतिष्ठानले समुदायको निम्न चरित्रलाई आधार बनाएको थियोः

क, जसको आफ्नो अलगै सामुहिक साँस्कृतिक पहिचान छ,

ख, जसको आफ्नो भाषा, धर्म, परम्परागत रितिरिवाज र संस्कृति छ,

ग, जसको आफ्नो लिखित वा अलिखित इतिहास छ,

घ, जसको परम्परागत सामाजिक संरचना समानतामा आधारित छ,

ङ, जसको आधुनिक नेपालको राजनीति र शासन व्यवस्थामा निर्णायक भूमिका छैन ।

छ, जुन समुदायभित्र हामी भावना छ,

ज, जसको आफ्नो परम्परागत भौगोलिक क्षेत्र छ, र

झ, जो चार वर्णको हिन्दू वर्णाश्रम व्यवस्थाभित्र पर्दैन र जो आफूलाई जनजाति भनी दावी गर्दछन् ।

अन्तर्राष्टिय जगतमा समेत आदिवासी को हुन् भन्नेवारे कुनै एउटै परिभाषा बनेको छैन । तर विभिन्न देशको अनुभव र अध्ययनको आधारमा विभिन्न चरित्रहरुको किटान चाँही अवष्य गरिएको छ । खास गरेर आइ एल ओ १६९, विश्व बैंक, युरोपिएन युनियन, एशियाली विकास बैंक, राष्टसंघीय विकास कार्यक्रमहरु लगायतका संयुक्त राष्टसंघीय अन्तर गैरसरकारी निकायहरुले यसवारे आफ्नो धारणा बनाएका छन् । विश्वका विभिन्न मुलुकहरुमा आदिवासी स्वशासनको अभ्यास पनि भइरहेका छ्न् ।

नेपालमा सबभन्दा पहिले २०४७ सालमा नेपाल जनजाति महासंघको स्थापना भयो । त्यस्को परिमार्जित विधान २०५१ का अनुसार “जनजाति भन्नाले हिन्दू बर्णश्रम संरचनाभित्र नपर्ने नेपालका आदिवासी एवं मूल जातिहरुलाई जनाउँछ ।” त्यस्तै गरेर २०५२ सालमा सम्पन्न “नेपालका आदिवासीहरुः स्वपहिचान र पुर्नस्थापनातिर” नेपालका आदिवासीहरुवारे राष्टिय परामर्श गोष्ठी” ले “आदिवासी र जनजाति पर्यायवाची शव्द होइनन् तर नेपालको सन्दर्भमा अधिकांश जनजातिहरु आदिवासी देखिन्छन्” भनेको छ ।

विश्व बैंकले सन् १९९१ मा आदिवासीको चरित्रको उल्लेख गर्दै भनेको छ, आफ्नो पुख्र्यौली भूमि तथा प्राकृतिक श्रोतसाधनसँग नजिकको सम्बन्ध भएका, आफूलाई भिन्न समुदायको भनी दावा गर्ने तथा अरुले पनि सो को समर्थन गर्ने, राष्टिय समुदायको भन्दा भिन्न भाषा भएका, आफ्नो परम्परागत सामाजिक एवं राजनैतिक संस्थाहरु भएका तथा गुजारामुखि उत्पादन प्रणाली भएका समुदायहरु आदिवासी हु्न् ।

संयुक्त राष्टसंघका आदिवासी विशेष प्रतिवेदक (र्‍योपोचिएर) मार्टिनेज कोवोका अनुसार आदिवासी भन्नालेः सारमा आदिवासी ती हुन्, जसको ऐतिहासिक निरन्तरताको कडी छ जो अतिक्रमण पूर्व वा उपनिवेश हुनु पूर्व त्यो क्षेत्र वा भूमिको विकास भएको थियो र आज जसले आफूलाई भिन्न समुदायको रुपमा दावा गर्छ र जो आफ्नै साँस्कृतिक, सामाजिक एवं कानूनी प्रक्रियाद्धारा चलेका छन् ।

आदिवासी जनजातिको सम्बन्धमा सन् १९८९ मा भएको पहिलो अन्तर्राष्टिय सन्धी आइ एल ओ १६९ को धारा १ को उपधारा १ र २ का अनुसार आदिवासी जनजातिको परिभाषा यस्तो छ :

क, स्वतन्त्र देशका ती जाति जसको राष्टिय समुदायको भन्दा अलग सामाजिक, साँस्कृतिक तथा आर्थिक अवस्था छ र जसको समाज पुरै वा आंशिक रुपमा आफ्नो परम्परा, रितिरिवाज र विशेष कानून नियमहरुद्धारा परिचालित छ ।

सो अनुसार आदिवासी भन्नाले :

क, माथि उल्लेखित भएका बुँदाहरुका अतिरिक्त कुनै विशेष क्षेत्रमा ऐतिहासिक रुपले निरन्तर बसोवास गरिरहेका वा अरु समुहहरुले त्यस ठाउँमा अतिक्रमण गर्नुभन्दा वा वर्तमान राज्यको सिमा बन्नुभन्दा पहिलेदेखि बसोवास गरिरहेका समुदाय आदिवासी हुन् । जो, आफ्नै सामाजिक, आर्थिक, साँस्कृतिक र राजनैतिक संस्थाहरुद्धारा परिचालित छ्न् ।

यसवारे आइ एल ओ १६९ को निर्देशिकाले अझ प्रष्ट गर्दै भनेको छः

१, ऐतिहासिक निरन्तरता (आधुनिक राज्य बन्नु अघिको) २. भौगोलिक सम्बद्धता, जहाँ उनका पूर्खाहरु रहेका थिए । र, ३, भिन्न सामाजिक, आर्थिक, साँस्कृतिक एवं राजनैतिक संस्थाहरु ।

माथिको विश्लेषणबाट आदिवासी हुनका लागि ३ तत्व अनिवार्य आवश्यक हुन्छ :

क, विद्यमान राष्टिय समुदाय (नेपालमा राष्टिय समुदाय भनेको क्षेत्री, ठकुरी र बाहुन समुदाय नै हुन्) को भन्दा भिन्न भाषा, संस्कृति, लिखित अलिखित इतिहास र परम्परागत जीवनपद्दति हुनु अनिवार्य छ ।

ख, त्यस्तो समुदायको ऐतिहासिक थाकथलो भएको हुनु र सो आधुनिक राज्य निर्माण हुने क्रममा अतिक्रमित भएको हुनु अनिवार्य छ ।

ग, वर्तमान अवस्थामा राज्यको मुलधारभन्दा बाहिर रहेको र उत्पीडन र बहिस्करणमा परेर सिमान्तकृत समुदायको अवस्था भोगिरहेको हुनु अनिवार्य छ ।

नेपालको सन्दर्भ

यी ३ मुख्य बुँदामा टेकेर विश्लेषण गर्दा नेपालको सन्दर्भमा आदिवासी को हुनसक्छ र सक्दैन भन्ने कुरा आफै प्रष्ट हुन्छ । आदिवासी अवधारणा मुलतः राज्यको लामो उत्पीडन र विभेदका कारण एउटै देशभित्र पनि औपनिवेशीकरणमा पारिएका समुदायको उन्मुक्तिसँग गाँसिएको अवधारणाका रुपमा आएको हो । दक्षिण तथा ल्याटिन अमेरिकामा यो अवधारणाको विकास हुँदा बाहिरबाट आएकाले त्यहाँका आदिवासी जातिमाथि शासन गरेको विरोधमा शूरु भएको थियो ।

नेपालमा पछिल्लो समयमा आफूलाई आदिवासीको दावा गर्ने समुदायहरुले यसवारे आफ्नो धारणा बनाउँदा र सरकारले पनि आफ्नो धारणा बनाउँदा उपयुक्त आधारमा बनाउन उचित हुन्छ । किनकी हाम्रा मान्यताहरु अन्तर्राष्टिय कानूनसँग बाझिनु हुँदैन किनकी ती सन्धी र घोषणापत्रको नेपाल पक्ष राष्ट हो । अहिले बहस भइरहे झैं ऐतिहासिकताको आधारमा मात्र आदिवासीको विश्लेषण गरिनु, उपयुक्त विश्लेषण होइन ।

ऐतिहासिकताको मात्र कुरा गर्ने हो भने भारतमा हिन्दू आर्य समुदाय तथा चीनमा हान जाति सम्भव त पुरानो जातिमा पर्दछन् तर पनि उनीहरु भारत र चीन दुबै देशमा आदिवासी मानिँदैनन् । यसको मुख्य कारण पनि यही हो ।

आज पहिचानको आवश्यकता तिनै जाति समुदाय, जसको ऐतिहासिक विभेदका कारण वर्तमानमा आइपुग्दा आफ्नो पहिचान हराएको छ, तिनलाई चाहिएको हो । यसतो अस्थामा जसले सामन्ति सत्ताको निर्माण गर्दै राष्टिय समुदायको रुपमा आफ्नो पहिचान स्थापित गरिसकेका समुदाय छन् तिन्ले ती उत्पीडित जाति वा समुदायको पहिचान स्थापित गर्न सहयोग गर्नुपर्दछ, विरोध गर्नु स्वाभाविक रुपमा अन्यायपूर्ण हुन्छ । यहींनेर बर्गीय पक्षधरताको कुरा मुख्य हुँदो रहेछ र यो वर्गसंघर्षसँग अभिन्न रुपमा जोडिँदो रहेछ ।

अनलाइनखबरको एन्ड्रोइड एपका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुकट्वीटरमार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

“नेपालमा को हुन् आदिवासी र जनजाति ?” मा प्राप्त 56 प्रतिकृयाहरू
  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 9 गते 21:53

    A leader is one who knows the way, goes the way, and shows the way.

    John C. Maxwell

  • megha rai लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 9 गते 23:04

    aadibasiko tag kina chahiyo ni chhetri bahun lai feri……

    Chhetri Keto Reply:

    Aadibasi bhaekole….aadibasi= aboriginal people= jasko that-thalo kunai ullekhit bhugol ho | hami chhetri-bahun-thakuri khas hoinau bhane ko ho ta khas? What do you know about khas? You know nothing. Khas raja harule rakheko shilalekh jun ahile pani dailekh-jumla tira yatra-tatra chha tesma khas rajya ka naagarik haru lai sakshhi ko rup ma rakhieko chha..jastai, adhikari, aeidi, bhandari, karki, mahat, rawat etc…..tyaro 22 wota rajyam tukrine khas rajya ko basinda kata lop bhaechhan sathi? Any clue???

  • padam kumar sunuwar लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 2:34

    afno ithas afai le khojau.iman darita afai le dekhau.nak-kali itihas banaunu khoje ma afnai bhabi sanatan le dukha paunechhan yo kura sabai le nabhulau.bagmati newa rajya nabhanau.yadi sak-kya newar hun bhane newa rajya lubini lai ghosana garau.itihas sachi chha.kirati ko kasam khaye ka chhan.buda nilkatha sachi chhan 300 tola sun ko thal niskadai chhan.

    Chhetri Keto Reply:

    Khas bhaneko ko ho bhanne thaha paune sajilo upaya….upatyaka ko newar itihas padhau, tesma 14 au satabdi ma pashchim ko khen haruk aakraman bhanera ullekh gareko hunu parchaa….ani euta newari bhase bolne newar dai lai pakrera sodh, khen bhane ko ko ho bhanera…you will surprise…Khen=Chetrri….jau aile nai gaera sodhi hala…..hamilai jabarjasti khas hoina bhanera murkhata nadekhau sathi haru…hamile aafulai khas bhaneko kunai 5 barsa aghi dekhi hoina, pustau pusta dekhi ho…….hamro kulpuja ma jau jaha hami aafulai khas bhanera chinauchhau…

  • mohan Karki लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 7:30

    manchhe sukha sayelko khojima yek thaubata aarko thauma dulene silsilama kohi pahila nai nepal aye vane kohi pachhi aye.philo dosro tesro hudai bivinna khale jata jati bata nepal baneko ho.aagamanko srot vane china ra india nai ho.saaile bachna paunu paarchha bina vedvab yeha.yo aadhi basi ra pura basi vanera lafadako rajniti garnu kasaiko pani hit hudaina.20 pusta bitayeka haru chai aadhi basi haina bannu vaneko chai thulo apaman ho.sadhaivari bachi rahane vaneko milmip ko niti nai ho.pustau pusta dekhiko milmilap kayem rahos ra kasaile kasai mathi anyaye garna napawos.anyetha fataha haruko pachhi nalagau.jaye nepal

  • anant लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 7:57

    nimna bargiya haru kunai jat ka bhaepani pidit chhan gas, bas kapas ra samanya jiwan yapan garn nasaker. bahun , chetri ya dalit ya tamang ya anya junsukai jati ko bhaepani. timiharu jasta sabai jat ma sosak chhan. jastai sabai bali ma rog hun6n. timi haru jasta jatiya sosak haru bich ko kursi ko takraw matra ho yo sabai natak. ek patak rajya ko subidha khai sake ko ya gau bikash samiti wa tyo bhanda mati ko netritwa ma pugi sakeko lai arachhan kota ma 3 pusta samma basna dinuhudain ani balla pahuch napugeka le palo pauchhan.natra pretek patak uhi samant matra pugda kasari jatya uthan hun6?

  • rabindraa लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 8:31

    यो लेख ILO 169 लाइ तोडमोड गरीएको छ ILO 169 मा राष्ट्रिय समुदाय भन्दा वाहिरको समुदायलाइ आदिवासी होइन जनजाती भनेको छ । नेपालका वाहुन क्षत्री हरु जनजाती अवश्य होइनन तर आदिवासी अवश्य हुन । ILO 169 मा आधुनिक राज्य वन्नुभन्दा अघिका सवै समुदाय आदिवासी हुन भन्नेकुरा उल्लेख छ त्यसैले वाहुन क्षत्री हरु नेपालका आदिवासी हुन । यो हिन्दु धर्म मान्ने हरु आदिवासी हुननसक्ने नेपालको परीभाषा अन्तराष्ट्रीय मान्यता विपरीत छ ।

    Chhetri Keto Reply:

    Good point Bro!….mathi ullekha buda haru madhye anga ra jha bahek hamro sabai chha…khoi tamang ko likhit/ alikhit itihas? aile aayera katha banayera huncha? Hami khas haruko 11 au satabdi ma 15 pusta rajya garisakeko likhit itihas chha…changunarayan mandir ma mandev le paschim kaa malla raja haru lai parajit gareko lekhot chha…..5 au satabdi ko…

  • Ramesh Khas Bahun लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 10:19

    लेखक जी नमस्कार !! तपाई का कुराहरु संग सहमत हुन सकिन ! मेरो विचार लेख्दै छु र मनमा लागेका कतिपय प्रस्नहरु सोध्दै छु !! तपाई को उचित र सटिक र पूर्ण जवाफ पाउने आसमा !!
    ILO ले जनजाति र आदिबासी लै छुता -छुटै रुपमा परिभाषित गरेको छ ! तर नेपाल मा संसार मा कहिँ पनि नभएको मिल्दै नमिल्ने कुरा – आदिबासी र जनजाति भनेको एउतै हुन् भन्ने कुतर्क गर्छन डलर मा बिकेका कथित अधिकारबादी जातिवादी हरु !! उनीहरुको कुतर्क लाइ मान्ने हो भने सबै नाक थेप्चे हरु आदिबासी पनि अनि जनजाति पनि !!!
    अनीहरुले प्रमाणित गर्न खोजेको कुतर्क माथि प्रस्न गर्यो भने पनि तिनिहारू संग केहि उत्तर हुदैन, बिना तुक को लिडे ढिपी गर्ने बाहेक !!
    म पहिले आदिबासी भनेर कसलाई भन्ने प्रस्न राख्न चाहन्छु ???
    नेपाल बास्तवमा उत्तर अनि पुर्बी छेत्र बाट नेपाल छिरेका मंगोलियन हरु र पश्चिम अनि दछिन बाट नेपाल छिरेका आर्यन हरुको संगम स्थल हो || नेवार चाही आर्यन र मंगोलियन हरुको क्रस हो | हामि खस जातिका ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) मानिस हरु मध्ये एशिया बाट आएका मानिन्छा !! हामि खस जाति हरु हजारौ वर्ष पहिले इरान, कश्मिर, कुमाउ -गढवाल हुदै कर्णाली आएका हौ— जति बेला भारत भन्ने देश को अस्तित्यो नै थिएन !! मोंगोलियन मूल का हरु मोंगोलिया, भोट, बर्मा र थाइलेडं, इंडिया बाट नेपाल छिरेका हुन्! अनि नेवार, थारु र अरु मधेसी हरु कहाँ बाट नेपाल छिरे मैले भनिरहन नपर्ला !

    तर्क हरु गर्दा प्रमाण को आधार मा गर्नसक्नु पर्छ !!! जसले जे भने पनि, यो भुमि मा छेत्री -ब्राह्मण को उपस्थिति आदि काल भन्दा पनि अनादिकाल देखि रहेको छ…||हजारौ वर्ष पहिले देहि रिसी मुनि हरुको तपोभूमि नेपाल मा तिनै ऋषि मुनि हरुका सन्तान छेत्री ब्राह्मण हरु नै बस्ताब मा सच्चा आदिबासी हुन् ! एसको सानो प्रमाण लिक्छाबी कालिन ठकुरी राजा अन्सुबर्मा को सालिक र संगै रहेका सिलास्थाम्बा हरु हुन्, जहाँ ब्राह्मण सब्दको उपस्थिति पाईन्छ | जनक, बिराट,..मानदेव.. उनका ताम्रपत्रहरुले बाहुन छेत्रीहरु हरुको उपस्थिति नेपालमा हजारौ वर्ष पहिले देखि रहेको कुरा प्रमाणित गर्छा !! बुद्धका पालामा पनि बाहुन थिए. ! उनका त पाँचैवटा प्रमुख शिष्य बाहुन थिए, जसले बुधहा धर्म लै भोट, मंगोलिया अनि अरु ठाउ तिर फैलाए !! अब ति बाहुन हरुले फैलाएको बुधहा धर्म मान्दै २००-४०० वर्ष पहिले भोट बाट नेपाल छिरेका भनिने तामांग र १०० -२०० वर्ष पहिले भोट बाट नेपाल छेरेका शेर्पा हरु ( जुन क्रम अहिले पनि जारि छ, र हिजो मात्र नेपाल छिरेको छ भने पनि उ मंगोलियें भएकै ले आदिबासी ठहर्यौछन यी जातिवादी हरु, एस्तो बिडम्बना छ अहिले ) कसरि आदिबासी जनजाति भए अनि अनीहरुका पिता पुर्खा लै धर्म प्रचार गर्ने गुरु ब्राह्मण हरु किन आदिबासी भएनन् ? ७००-८०० बर्सको यितिहास भएको भनिने गुरुङ, मगर अनि राई लिम्बु हरु आदिबासी हुने अनि हजारौ वर्ष पहिले देखि एस धर्तीमा उपस्थिति जनाएका ‘ने’ मुनिका सन्तान, नेपाल एकीकरण कर्ता खस ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) हरु कसरि आदिबासी भयेनन??
    नेपाल मा हिन्दु धर्म मान्ने मुख्य तिन वोटा समाज छन् | खस समाज, नेवार समाज र मधेसी समाज | तेसैले ति हरेक समाज मा ब्राह्मण, छेत्री, बैस्य, र सुद्र हुन्छ ! तपैहरुकै कुतर्क लाइ मान्ने हो भने पनि बर्णश्रम बेवास्ता भएको नेवार चाही कसरि आदिबासी जनजाति भयो तर खस भएन ?? नेवार समुदाय कसरि नेवार जाति भयो? खस जाति किन ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित का रुप मा बिखन्डन हुदै छ? हिन्दु धर्म मान्ने मात्र आदिबासी जनजाति हुन नपाउने तर बिदेसिको पैसामा बिकि धर्म परिवर्तन गर्दै क्रिस्टियन र मुस्लिम बनेका सेतामगुराली अनि अरु जनजाति पनि भनिने मंगोलियन हरु चाही कसरि आदिबासी जनजाति भए ?
    कुनै बिसेस ठाउँ मा सबै भन्दा सुरुमा आएर बस्ने लै आदिबासी मान्ने हो भने त नेपाल मा छेत्री बाहुन जसको हजारौ बर्सको लिखित प्रमादित यितिहास छ, त्यो नै नेपाल को सबै भन्दा पुरानो आदिबासी हो !! तेही तर्क को आधारमा नेपाल लै भागबन्डा लगाउने कुरा गर्छन मुर्ख हरु !! त्यो हो भने त पुरै नेपाल खसान हुन पर्यो ! उदाहरण को लागि — कथित तमुवान बनाउने भन्छन अनि तेस्को राजधानी पोखरा रे !! पोखरा को कुरा गर्ने हो भने तेहको आदिबासी खस हो !! त्यो उपत्येका लै सुरुमा बस्न लाएक बनाएर आबद गरेका नै छेत्री, बाहुन हरुले हुन् !! गुरुङ मगर हरु त पछी सम्म पनि वरिपरिका डाडामा बस्थे !! अब यिनीहरुको तर्क अनुसार पोखरा का आदिबासी गुरुङ रे, तर कसरि भन्यो भने उत्तर छैन — लाठी मुंग्री गर्यो, मुड्की बजार्यो अनि लिडे ढिपी गर्यो ! लेखक संग कुनै उत्तर छ ??
    भाषा, संकृति, देश र सत्ता गुमेको पिडित अति गरिब सिमान्तकृत लाइ आदिबासी मान्ने हो भने खस जाति पनि अरु भन्दा कम पिडित छैन !! उनीहरुको भाषा -संस्कृत अनि खस भाषा ( भ्रम नहोश –नेपाली भाषा भन्दा धेरै फरक छ, खस भाषा ) लोप हुने स्थिथि मा छ !! खस-देश त उनीहरुले धेरै पहिले गुमाए ! बिदेसी संस्कृति ले गर्दा उनीहरुको संकृति पनि लोपोन्मुख छ !! पिडित को कुरा गर्ने हो भने खस जाति भित्र पर्ने दलित लाइ कथित जनजाति भनिने हरुले समेत दबाएक छन् ! तेसैले खस जाति किन आदिबासी हुन सक्दैन ? काठमाडौँ का मल्लहरु र किरात प्रदेशका राजाअर्थात् नेमबांग वा सुब्बाहरु खस जाति का थिएनन् होला !! तेसो हो भने किन सैयोउ वर्ष राज गरेर, सासन सत्ता भोग गरेका नेवार र किरात हरु कसरि जंगल र पहाड अनि गुफामा बस्ने राउटे अनि चेपांग लै मात्र भन्न मिल्ने ‘जनजाति” को पगरी गुथ्न अलिकति पनि लाज मानेनन् र ति निमुखा जातिले पाउन पर्ने सुबिधा लाज नमानी आराक्छां को नाम मा भोग गरिरहेछन ?? पुरानो कुरा र यितिहास कै कुरा गर्ने हो भने प्रमदित यितिहास र हजारौ वर्ष पहिले फर्कनुपर्छ !! प्रिथिवी नारायण शाह ले नेपाल एकीकरण गरेपछि हाम्रो जाति को देश गुम्यो भनेर बिना प्रमाण दाबि गर्ने हरुले थाहा पाउनुपर्ने कुरा के हो भने हजारौ वर्ष पहिले पनि नेपाल भन्ने देश थियो र त्यो आसम देखि कश्मिर सम्म फैलिएको थियो ! पछी त्यो बिखन्डन भएर बडामहाराज ले पुनर एकीकरण गरेका मात्र हुन् !!!
    लेखेक महोदय को विचार के छन् , येश बिसयेमा???
    बिना प्रमाण कुतर्क र भ्रामक कथा हरु बुनेर बिदेसी को पैसाको बल मा नाक थेप्चो भयकै आधारमा जोसुकै पनि आदिबासी जनजाति हुने —तर हजारौ वर्ष देखि यो धर्ति मा सप्रमाण लिखित उपस्थिति जनाएका अनादिकाल देखि का आदिबासी मुलबासी खस जाति ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) आदिबासी जनजाति नहुने एस्तो बिडम्बना पूर्ण स्थिति को सबैले तर्क सहित बिरोध गरौ !!!
    नेपाल र नेपाली को जय होश !!!!

    Anonymous Reply:

    Khas jaati Hindu ahile dekhiye pani itihaas ma uniharu bauddha dharma manthe. Buddha dharma Gautam Buddha Janmanu pahila pani thiyo. Aaryan ko prawesh pachhi khas haru hindukrit bhaeka hun. Surkhet ko Kakre Bihar..Buddhist.khas harule nirman gareka hun. Khas Aadiwasi huna sakchha tar aaryan bhanna chhodnu parchha, chhetri bhanna chhodnu parchha. Kinaki khas jaati hindu nai thyena bhane kasari Bahun ? Kasari Aaryan ?? Kasari Chhetri Huna sakcha.

    Aba khas ko chadar odher sabai kasari aadiwasi huna sakcha tyo pani “Aryan”, “chhetri” , “Bahun” Joder.

    ILO 169 le prasta pareko chha ahile ko rajya nirman hunu bhanda pahila jati haru ani ahile samajik, raknaitik sabai awastha ma pachhi pareka jaati. Yasma kunai halat ma baahun chhetri pardaina….HDI ( Manab Bikas Suchanka le prasta bhanchha ko pachhi chha ko agadi chha)

    Rahyo Adim Kal dekhi Bahun Chetri raheko bhanne kura, yo dharmik dastabesh ma ullekh bhaeko kuralaai aadhikarikta hundaina bhanne kura sabaile thaha paaunu parchha..kina ki yasma kunai pani tithi miti hunna. Yasalai Praman manna sakinna.

    Aba Newar ko kura garyo bhane newar aadiwasi ho, newar ma hindu, buddhist bhayepani, Kirat ko santati bhayepani….Bahun Chhetri pakkai hoina….Hindu bhayekole uniharu hune….Bahun Chhetri kina nahune bhanne tarka sangat chhaina.

    Dhanya Wad.

    Khasa bat Jhikayer Nakkali Aadiwasi Banauna Sakinchha
    Kasaiko Khalti ko kagat ma lekher Aadiwasi Banauna sakincha.

    Aaprawasi le Aadiwasi sanga ghul mil bhaer sadiyaun pachi Aadiwasi hunu parne ma…..Aadiwasi Aadiwasi hoina ..baru aaprabasi nai aadiwasi bhaner thokuwa garne dekhiyo…yasari kasaru chalchha…???

    Chhetri Keto Reply:

    sathi buddha suruwat garne ani yasali biswabhar failaune aryan haru nai hun…gandhar (ahile ko kandahar, afghanistan) dekhi purai bharat barsa ma kunai bela buddha dharma thiyo | hami khas haru mongolian hoinau| hami suddha arya hau, madhya asia arthat caspian sagar, iran, tajikistan, kashmir, tibbet, hudai nepal ko paschim chhireko jati. bharatiya haru suddha aryan hoinan ekadh lai chhodera uniharu dravid ra arayan ko mishran hun | kalantar ma khas haru ko magar ra bhote sanga bihe bari chalnu ko karan le hami ma mongolian ko gene hunu samanya ho | bahun haru le chai aafu bahun bhae pachi jatiya sudhdhata kayam garekole uni haru ajhai suddha aryan dekhinchhan……India bata mugha ko dar le bhagera aayeko hami khas hoina, ti bhagera aaune haru sabai upatyaka ko malla rajya maa saran liyera kalantar ma newar bani sake….jai hos sabaiko

    robin Reply:

    anonymous ji le 4 ta kura prasta pardinu hola
    1. Gautam buddha vanda pahila baudha dharma thyo vane tyo kasle suru gareko ra yi gautam buddha k hun? aba yinlai kina hundu baudha dubaile mannu paryo?
    2. khas vaner aryan, bahun chhettri haina vane khas ko ho ?
    3. Newar haru k ekal jati hun ta jastai mongol matrai? itihas bujher uttar dinu hola.
    4. Edi sadiyeu dekhi manidai aaeko dharmik dastabej lai praman namane tapaile vaneko kura lai matrai praman manne ta?

    aba pakkai pani nepal ma itihas ko sahi bahas garne bela aeko 6 natra vane ek jati le arko jati lai herne dristikon sarai purbagrahi vaisakyo. esle 6ittai griha yudda nimtyauna sak6. tesaile sabaile bina purbagrah aruko itihas pani bujhune kosis garau

    बाहुन Reply:

    ठिक कुरा गर्नु भयो रमेश जी ले. यहाँ म दुइ चार कुरा अझ प्रस्ट पार्न चाहन्छु .
    १. नेपाल मा बाहुन हरु को भन्दा नेवार र गुरुङ हरु को मानब विकास सुचाङ्क धेरै माथि छ.यसको मतलब के हो भने एउटा औसत बाहुन भन्दा नेवार र गुरुङ दाजु भाई दिदि बहिनि हरु धेरै कुरा मा अगाडी हुन्छन. अब यो आदिबासी र जनजाती करण गरेर आरक्षण प्रदान गरे पछि अरु पिछडीएका हरुको हालत के हुन्छ ? मैले आफै देखेको कुरा , काठमाडौँ र पोखरा मा अलिसान बंगला हुने जनजाती नै भए पनि आरक्षण पाउंछ , दुर्गम क्षेत्र को जति सुकै पिछडीएको छेत्री बाहुन होस् , आरक्षण पाउदैन. यथार्थ के हो भने नेपाल मा केवल दुइ जात छन् – हुने खाने र हुदा खाने . ति हुदा खाने जति सबै लाई आदिबासी जनजाती बनाउनु पर्छ, नत्र राम्रो हुदैन .
    २. आक्षेप त लाउन खोजेको होइन , तर इतिहास ले एसो भन्छ – सुरुमा गिरिजाबाबु ले बनाएको आयोग ले आदिबासी जनजाती को सुची मा दर्ता गर्दा नेवार हरु ले बिरोध गर्नु भयो . किन ? भन्दा वहाहरुलाई आफु लाई हेपेर पिछडा हरु संग एउतै सुचि मा राखिएको भन्ने लागेर . पछि फेरि उहाहरु नै उक्त सुची मा माथि उक्लन खोज्नु भयो . किन ? भन्दा सरकार ले आरक्षण घोसना गरेछ . अहिलेको समकालीन नेपाल मा यो जनजाती को बीच मा सबै को आफ्नै आफ्नै स्वार्थ छ. राई लिम्बु र गुरुङ दाजु हरु लाई आफ्नो छुट्टै क्षेत्र चाहिएको छ, नेवार दाजु हरु को मुख्य दाउ भाषा मा छ .
    ३ . समग्र नेपाल लाई एउतै माला मा उन्ने खस हरु को क्षेत्र , उनि हरु को भाषा , संस्कृति माथि किन खेलबाड गरिदै छ ? उनि हरु को संस्कृतिक सम्पदा (हिजो अस्ति मात्रै येही onlinekhabar मा दैलेख को समाचार थियो ) माथि किन यत्रो प्रहार हुदै छ ? यो सबै कतै प्रायोजित त होइन ?

    Chhetri Keto Reply:

    I can’t organize this well though I know most of the facts you mentioned. One great point you missed is: Khas are hinduized group of people. If we were originally hindu why don’t we have “Baishya” among us khas? Newar are older and more hindu than us, they have all 4 classes of hindu Vernashram. Newar kings are one who divided Nepali society in 4 jaats, not us khas. But they are still “Janajati”. You are right, 6th century king Amshu Verma was a khas-thakuri. I challenge Mr. Yonjan to prove me wrong.

    sukra rai Reply:

    रमेश खस बाहुन जी लाई धेरै धन्यवाद लेखक्को लेखलाई स्पस्ट पारीदिनु भएको लागि; मैले जहिलेपनी मेरो ब्यक्तिगत बिचारको आधारमा कुरा गर्न चाहन्न र गर्न पनि कदापी हुन्न; यहाँकै कुरा मान्ने हो भने ईण्डियन धोतीहरु सबै नेपालका आदी बासी जनजाती हुन:- नम्बर वान सुचिमा बाहुन, त्यस्पछी छेत्री, ठकुरी, र दलित + खस भाषा स्पस्ट बोल्न जान्ने चाँही असली नेपाली तथा आदि-अनादी जाती; तर अरु जस्ले स्पस्ट नेपाली बोल्न जान्दैन, त्यहाको स्थानिय भाषा मात्र बोल्न जान्दछ, म स्व्एमलाई पनि धेरै पटक पराय, बिदेशी भनियो किन भने स्पस्ट र शुद्ध नेपाली जान्दिन (यहाले नै भनेको राउटे जाती) लगाएत थेप्छे, नेप्टे, चिम्से, भुस्तिघ्रे, लीडे-मगर,गुरुङ भेडा, फोहोरी-भोटे, मुर्ख राई-लिम्बु आदी चाँही सबै पराय। रमेश जी लाई शुभकामना छ, यहाँ त सक्कली नेपाली पर्नु भो, के गर्ने हामी त नेपाल भित्रै रहेर पनि पराय परियो। आइ एल ओ १६९ सब झुट हुन, यहाँकै पहलमा डिस्मिस गरियोस। किनभने यो असली र अनादी बासिको हितमा छैन, उही डलर को धन्दामा मात्रै छ।

    suraj Reply:

    उटा कुरा रटेको छ, सँधै त्यहि बक् बक् गर्यो। यहि हो लिँडे बुद्धि मुङ्ग्रे बल भनेको। तर्क र तुक छैन केहि, उहि उपध्रे कुरा गर्यो, जसको कुनै प्रमाण छैन।

    sukra rai Reply:

    जातै पारिश्रम गरेर, रगत पसिना बगाएर इमान्दारिताको फल खाने, जस्ले धेरै चिल्लो घसेर मिठा-मिठा बोलेर गफ लाएर खाँदैन, ढाटेर,लुटेर, चोरेर एकरती खांदैनन, जस्ले आफ्नो स्वार्थको लागि सेती-काली बेचेर खाँदैन, देशको भुमी परायलाई पैसाको निम्ती सुम्पँदैन। तर आफ्नो सच्चा कतर्ब्यको निम्ती एकरती सम्झौता गर्दैन बस यही कुराको निम्ती लेडे ढिपी अवस्य गर्दैन। किन भने जातले नै यसो गर्न दिदैन!!!

    diliprai Reply:

    खस भाषा????
    Never heard anything like that before???

  • KRISHNA R लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 11:03

    यो आधुनिक २१औ सताब्दिमा कुनै समुदाय पछि परेको छैनन हाम्रो देशमा, राउटेहरू मात्र पिछडिएको देखिन्छ। यो प्रतिश्प्रधाको युगमा सबैले आफ्नो क्षमताअनुरुप अघि बढ्ने अवसर पाउनु पर्छ र शायद जाति समुदायकै आधारमा पछि पारिएको छैन कसैलाई अहिलेको समयमा, बरु सम्मान नै गरिएको देखिन्छ। जातिय बिभेद हट्दै गएको समयको को आदिबासी को जनजाति भन्दा नी को शोशक को शोषित भनेर हेरिनु पर्छ, यस्ता पुराना बिशलेशणले जातिय त साम्प्रदायिक लडाइ शुरु हुन्छ, विश्व तीर एक नजर लगाए अनेकौ उदाहरण पाउन सकिन्छ। जनजाति पनि पढे लेखेका छन्, अबसर बाहुन, क्षेत्रीले भन्दा नी बढी प्राप्त गरेका छन् अहिले त शाशक पनि भएका छन्। एक अर्को जातिलाई खुट्टा भाच्छु, रगत् पिउछु भन्दै हिड्नेहरूले देश् जातिय युद्ध तीर उन्मुख भएको देखेका छन् की छैनन्? जनजाति आदिबाशी भन्ने शब्दलाई राजनीति गरि पेट भर्ने साधन नबनाउ। बाँच र बाँच्न देउ!!!!

  • dhan kumar yakha लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 11:47

    aadhibasi ko aafno purkheuli saskar lipi bhasha matribhumi hunu aawask xa ra gharbhako sath bhanna sakos ki ma aadhi basi manisko banawat dekhinai yo bhumima mero aadhi ra antya xa bhanera

  • Rabindra Basnet Khash लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 12:10

    कुमार योन्जन तामाङ “नेपालमा को हुन् आदिवासी र जनजाति” को हुन भन्ने तपाईंलाई थाहै रहेन छ । नेपालका नेवार जाती जुन यही हिन्दू वर्णाश्रमबाट आयको हो । तरप्नी उ आदिबसी हुने अनि तपाईंले गर्नु भयको भाषा घर्म आदी हेर्दा क तपाईं लाई खसहरु यो भूमिका आदिबसी हुन भन्ने लाग्दै,आधा पानी छच्ल्किन्छ तेसैले बिचार गर्नु पर्छकी ?

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 12:16

    A leader is one who knows the way, goes the way, and shows the way.
    John C. Maxwell

  • padma लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 12:33

    Ko ho thyo ILO jasle nepali ko parivasa dina sakos? Nepalma ILO ko parivasa anusar Adibasi ko parivasa khujnu murkhata ho..

    suman gharti Reply:

    ilo lai ko vanne ,namanne, tapai chahi ko ni?????

  • रोहण लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 12:47

    यो लेख ILO 169 लाइ तोडमोड गरीएको छ ILO 169 मा राष्ट्रिय समुदाय भन्दा वाहिरको समुदायलाइ आदिवासी होइन जनजाती भनेको छ । नेपालका वाहुन क्षत्री हरु जनजाती अवश्य होइनन तर आदिवासी अवश्य हुन । ILO 169 मा आधुनिक राज्य वन्नुभन्दा अघिका सवै समुदाय आदिवासी हुन भन्नेकुरा उल्लेख छ त्यसैले वाहुन क्षत्री हरु नेपालका आदिवासी हुन । यो हिन्दु धर्म मान्ने हरु आदिवासी हुननसक्ने नेपालको परीभाषा अन्तराष्ट्रीय मान्यता विपरीत

  • Yam Bahadur Thapa लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 12:57

    yo des nepal ho yeha basne sabai janajati ra aadhi basi hun hey murkha haru timi haru le aana khan6au ki tiyo?yo rajniti ko gari khane chor varaute haru ko magi khane vado ma aana rakhidine kan kholera suune hun6a,yedi yo des ko maya 6a vane unity hunu jaruri 6a,yedi yesari nai jat jati ra aadhi basi ani jana nati ko kura uthaune ho vane yo des ma lakhau year samma pani shanti hune 6aina, matra yo bujna jari 6a ki eutai desma basepa6i sabi bara bari.jale gar6a kam tesko pet ma mam ra jo tallenta 6a tesle abasar pauna par6a.kunai pani politics kura ko varma hami nalagau ra kura k ho vani bujhau hai ta sabi jana jati ra aadhivasi vanauda haru.america ma bsepa6i mexican pani american hun6a,(nepal ma basepa6i sabi nepali)i don’t want to see it.plz be honest n get together.

  • NEPALI लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 15:26

    लेखक जी नमस्कार !! तपाई का कुराहरु संग सहमत हुन सकिन ! मेरो विचार लेख्दै छु र मनमा लागेका कतिपय प्रस्नहरु सोध्दै छु !! तपाई को उचित र सटिक र पूर्ण जवाफ पाउने आसमा !!
    ILO ले जनजाति र आदिबासी लै छुता -छुटै रुपमा परिभाषित गरेको छ ! तर नेपाल मा संसार मा कहिँ पनि नभएको मिल्दै नमिल्ने कुरा – आदिबासी र जनजाति भनेको एउतै हुन् भन्ने कुतर्क गर्छन डलर मा बिकेका कथित अधिकारबादी जातिवादी हरु !! उनीहरुको कुतर्क लाइ मान्ने हो भने सबै नाक थेप्चे हरु आदिबासी पनि अनि जनजाति पनि !!!
    अनीहरुले प्रमाणित गर्न खोजेको कुतर्क माथि प्रस्न गर्यो भने पनि तिनिहारू संग केहि उत्तर हुदैन, बिना तुक को लिडे ढिपी गर्ने बाहेक !!
    म पहिले आदिबासी भनेर कसलाई भन्ने प्रस्न राख्न चाहन्छु ???
    नेपाल बास्तवमा उत्तर अनि पुर्बी छेत्र बाट नेपाल छिरेका मंगोलियन हरु र पश्चिम अनि दछिन बाट नेपाल छिरेका आर्यन हरुको संगम स्थल हो || नेवार चाही आर्यन र मंगोलियन हरुको क्रस हो | हामि खस जातिका ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) मानिस हरु मध्ये एशिया बाट आएका मानिन्छा !! हामि खस जाति हरु हजारौ वर्ष पहिले इरान, कश्मिर, कुमाउ -गढवाल हुदै कर्णाली आएका हौ— जति बेला भारत भन्ने देश को अस्तित्यो नै थिएन !! मोंगोलियन मूल का हरु मोंगोलिया, भोट, बर्मा र थाइलेडं, इंडिया बाट नेपाल छिरेका हुन्! अनि नेवार, थारु र अरु मधेसी हरु कहाँ बाट नेपाल छिरे मैले भनिरहन नपर्ला !
    तर्क हरु गर्दा प्रमाण को आधार मा गर्नसक्नु पर्छ !!! जसले जे भने पनि, यो भुमि मा छेत्री -ब्राह्मण को उपस्थिति आदि काल भन्दा पनि अनादिकाल देखि रहेको छ…||हजारौ वर्ष पहिले देहि रिसी मुनि हरुको तपोभूमि नेपाल मा तिनै ऋषि मुनि हरुका सन्तान छेत्री ब्राह्मण हरु नै बस्ताब मा सच्चा आदिबासी हुन् ! एसको सानो प्रमाण लिक्छाबी कालिन ठकुरी राजा अन्सुबर्मा को सालिक र संगै रहेका सिलास्थाम्बा हरु हुन्, जहाँ ब्राह्मण सब्दको उपस्थिति पाईन्छ | जनक, बिराट,..मानदेव.. उनका ताम्रपत्रहरुले बाहुन छेत्रीहरु हरुको उपस्थिति नेपालमा हजारौ वर्ष पहिले देखि रहेको कुरा प्रमाणित गर्छा !! बुद्धका पालामा पनि बाहुन थिए. ! उनका त पाँचैवटा प्रमुख शिष्य बाहुन थिए, जसले बुधहा धर्म लै भोट, मंगोलिया अनि अरु ठाउ तिर फैलाए !! अब ति बाहुन हरुले फैलाएको बुधहा धर्म मान्दै २००-४०० वर्ष पहिले भोट बाट नेपाल छिरेका भनिने तामांग र १०० -२०० वर्ष पहिले भोट बाट नेपाल छेरेका शेर्पा हरु ( जुन क्रम अहिले पनि जारि छ, र हिजो मात्र नेपाल छिरेको छ भने पनि उ मंगोलियें भएकै ले आदिबासी ठहर्यौछन यी जातिवादी हरु, एस्तो बिडम्बना छ अहिले ) कसरि आदिबासी जनजाति भए अनि अनीहरुका पिता पुर्खा लै धर्म प्रचार गर्ने गुरु ब्राह्मण हरु किन आदिबासी भएनन् ? ७००-८०० बर्सको यितिहास भएको भनिने गुरुङ, मगर अनि राई लिम्बु हरु आदिबासी हुने अनि हजारौ वर्ष पहिले देखि एस धर्तीमा उपस्थिति जनाएका ‘ने’ मुनिका सन्तान, नेपाल एकीकरण कर्ता खस ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) हरु कसरि आदिबासी भयेनन??
    नेपाल मा हिन्दु धर्म मान्ने मुख्य तिन वोटा समाज छन् | खस समाज, नेवार समाज र मधेसी समाज | तेसैले ति हरेक समाज मा ब्राह्मण, छेत्री, बैस्य, र सुद्र हुन्छ ! तपैहरुकै कुतर्क लाइ मान्ने हो भने पनि बर्णश्रम बेवास्ता भएको नेवार चाही कसरि आदिबासी जनजाति भयो तर खस भएन ?? नेवार समुदाय कसरि नेवार जाति भयो? खस जाति किन ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित का रुप मा बिखन्डन हुदै छ? हिन्दु धर्म मान्ने मात्र आदिबासी जनजाति हुन नपाउने तर बिदेसिको पैसामा बिकि धर्म परिवर्तन गर्दै क्रिस्टियन र मुस्लिम बनेका सेतामगुराली अनि अरु जनजाति पनि भनिने मंगोलियन हरु चाही कसरि आदिबासी जनजाति भए ?
    कुनै बिसेस ठाउँ मा सबै भन्दा सुरुमा आएर बस्ने लै आदिबासी मान्ने हो भने त नेपाल मा छेत्री बाहुन जसको हजारौ बर्सको लिखित प्रमादित यितिहास छ, त्यो नै नेपाल को सबै भन्दा पुरानो आदिबासी हो !! तेही तर्क को आधारमा नेपाल लै भागबन्डा लगाउने कुरा गर्छन मुर्ख हरु !! त्यो हो भने त पुरै नेपाल खसान हुन पर्यो ! उदाहरण को लागि — कथित तमुवान बनाउने भन्छन अनि तेस्को राजधानी पोखरा रे !! पोखरा को कुरा गर्ने हो भने तेहको आदिबासी खस हो !! त्यो उपत्येका लै सुरुमा बस्न लाएक बनाएर आबद गरेका नै छेत्री, बाहुन हरुले हुन् !! गुरुङ मगर हरु त पछी सम्म पनि वरिपरिका डाडामा बस्थे !! अब यिनीहरुको तर्क अनुसार पोखरा का आदिबासी गुरुङ रे, तर कसरि भन्यो भने उत्तर छैन — लाठी मुंग्री गर्यो, मुड्की बजार्यो अनि लिडे ढिपी गर्यो ! लेखक संग कुनै उत्तर छ ??
    भाषा, संकृति, देश र सत्ता गुमेको पिडित अति गरिब सिमान्तकृत लाइ आदिबासी मान्ने हो भने खस जाति पनि अरु भन्दा कम पिडित छैन !! उनीहरुको भाषा -संस्कृत अनि खस भाषा ( भ्रम नहोश –नेपाली भाषा भन्दा धेरै फरक छ, खस भाषा ) लोप हुने स्थिथि मा छ !! खस-देश त उनीहरुले धेरै पहिले गुमाए ! बिदेसी संस्कृति ले गर्दा उनीहरुको संकृति पनि लोपोन्मुख छ !! पिडित को कुरा गर्ने हो भने खस जाति भित्र पर्ने दलित लाइ कथित जनजाति भनिने हरुले समेत दबाएक छन् ! तेसैले खस जाति किन आदिबासी हुन सक्दैन ? काठमाडौँ का मल्लहरु र किरात प्रदेशका राजाअर्थात् नेमबांग वा सुब्बाहरु खस जाति का थिएनन् होला !! तेसो हो भने किन सैयोउ वर्ष राज गरेर, सासन सत्ता भोग गरेका नेवार र किरात हरु कसरि जंगल र पहाड अनि गुफामा बस्ने राउटे अनि चेपांग लै मात्र भन्न मिल्ने ‘जनजाति” को पगरी गुथ्न अलिकति पनि लाज मानेनन् र ति निमुखा जातिले पाउन पर्ने सुबिधा लाज नमानी आराक्छां को नाम मा भोग गरिरहेछन ?? पुरानो कुरा र यितिहास कै कुरा गर्ने हो भने प्रमदित यितिहास र हजारौ वर्ष पहिले फर्कनुपर्छ !! प्रिथिवी नारायण शाह ले नेपाल एकीकरण गरेपछि हाम्रो जाति को देश गुम्यो भनेर बिना प्रमाण दाबि गर्ने हरुले थाहा पाउनुपर्ने कुरा के हो भने हजारौ वर्ष पहिले पनि नेपाल भन्ने देश थियो र त्यो आसम देखि कश्मिर सम्म फैलिएको थियो ! पछी त्यो बिखन्डन भएर बडामहाराज ले पुनर एकीकरण गरेका मात्र हुन् !!!
    लेखेक महोदय को विचार के छन् , येश बिसयेमा???
    बिना प्रमाण कुतर्क र भ्रामक कथा हरु बुनेर बिदेसी को पैसाको बल मा नाक थेप्चो भयकै आधारमा जोसुकै पनि आदिबासी जनजाति हुने —तर हजारौ वर्ष देखि यो धर्ति मा सप्रमाण लिखित उपस्थिति जनाएका अनादिकाल देखि का आदिबासी मुलबासी खस जाति ( ब्राह्मण, छेत्री, ठकुरी, सन्यासी, दलित ) आदिबासी जनजाति नहुने एस्तो बिडम्बना पूर्ण स्थिति को सबैले तर्क सहित बिरोध गरौ !!!
    नेपाल र नेपाली को जय होश !!!!

  • sujal sharma लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 15:33

    Kumar Yonjan jee ke paunuhunchha yasta nara charkayera! Tapailai kasle sosan garyo? Kanun ko kathghara ma laijanus na! tapai jasto 200-300 barsa pahile nepal ayera aphulai adiwasi bhannu lajmardo bhayo! Milijuli basau badichudi khau! Badi bhag khojnu tapai ko lachari sibay kehi hoine! chetana bhaya!

  • subash लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 15:59

    aru ko bhaag luchera khane ,aruko khutta tanera aafu maathi jaane, aafu aafu jhagada garera desh lai nai narka sari banaune chatur bahun haru lai yo lekh kadapi mann parne wala chaina…

  • santosh लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 17:15

    Lekhak $ ma Biku bhaye ko jasto lagyo
    Ki Aadhyan ko kami bhaye ko jasto cha
    Rajniti garne bhaye Desh Ra janata ko
    lagi garnu hos Jat ko lagi Hoina ok?

  • santosh लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 17:16

    Lekhak
    Rajniti garne bhaye Desh Ra janata ko
    lagi garnu hos Jat ko lagi Hoina ok?

  • gopal लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 17:25

    1.Nepalko pahilo pramanik itihas liccchabi kal, tyas kalko shilalekh changu narayanko ho. tyo sanskritma lekhiyeko chha, tyo lekhne bahun hun . ti kasari aadibasi bhayenan ?
    2.changuka pujari rajopadhyay brahman , bharadwaj gotra ka, unka purkha subedi bahun . k bahun aadibasi bhayenan ?

  • Phulkaji लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 18:06

    डलरको खेतीमा को कति ?
    नेपालमा संघीय संरचनाको बहस अघि बढेपछि र त्यसमा विभिन्न जाति, भाषा र क्षेत्रका जनताको पहिचानलाई आधार बनाउने कुरा उठेपछि अहिले आदिवासी जनजातिहरुलाई विदेशीको डलरमा चलेको भन्ने आरोप लगाउन थालिएको छ । कतिसम्म भने त्यही कथित आरोपमा जनजाति महासंघमा परियोजनाका लागि भनेर आएको लगभग ११ करोड रकमसमेत फिर्ता भएको छ । महासंघले पनि आफ्नो आन्दोलन विदेशी डलरले चलेको होइन, हाम्रो आन्दोलन अधिकारको आन्दोलन हो भनेर सो परियोजनाको सहयोगलाई इन्कार गरेको छ । यो अवस्थामा आज कथित पहिचान विरोधी सुकिला मुकिला मुठ्ठीभर बुद्धिजीवीहरुले भने झैं नेपालमा आइ एन जि ओ र एन जि ओ हरुको यथार्थ त्यही हो त ? भनेर खोज्ने वेला आएकोछ । यस लेखमा छोटोमा त्यसवारेमा तथ्य खोतल्ने प्रयास गरिएको छ ।
    नेपालमा ऋण, अनुदान एवं विभिन्न परियोजनाका नाममा विदेशी सहयोगको ओइरो लाग्ने गरेको छ । तर विडम्बना ती सबै सहयोग, रिण वा परियोजनाका नाममा आउने रकम उत्पीडित वर्ग, जाति, भाषा, सास्कृतिको उत्थान, गरिवी निवारण, स्वास्थे, शिक्षामा पहुाच बढाउने तथा असहाय सर्वसाधारणको नाममा भित्रिने गर्दछन् । तर ती रकमहरु लक्षित वर्गसम्म भने विरलै मात्र पुग्ने गर्दछन् । ती रकमहरु विभिन्न आईएनजिओ र देशभित्रकै एनजिओ मार्फत् नेपाल सरकारको मातहत रहेर भित्रिने गर्दछ । २०६२।६३ <mबष्तियस्६२।६३श्र भन्दा अघिसम्म त्यसमा आदिवासी जनजाति, दलित, मधेशी लगायतका जनताको कुनै सहभागीता देखिदैन । त्यसमा एकलौटी नेपालका खसआर्य समुदायका सिमित उपल्लो वर्गका कथित बुद्धिजीवीहरुको मात्र पहुाच र बर्चश्व थियो । ०६२।६३ <mबष्तियस्६२।६३श्र पछि त्यसमा थोरै आदिवासी जनजाति, मधेशी, महिला, दलित लगायतको पहुाच बढेपनि अहिले पनि सत्ताधारी जातिभित्रकै कथित बुद्धिजीवीहरुको एकाधिकार यथावत् रहेको तथ्यांकले देखाउाछ ।
    नेपालको कुल बजेटको ३२ प्रतिशत बिदेशी ऋण र सहयोगबाट आउछ । नेपालमा बिदेशी सहयोग सन् १९५० देखि भित्रिन थालेको हो । बिदेशी डलरकै भरमा नेपालको अर्थतन्त्र चल्न थालेका छन् । यस्ता विदेशी डलरले समानता र समावेशीता ल्याउन सकेको देखिदैन । बरु अधिकांश नेपालीलाई गरीब बनाउन, असमानता फैलाउन र आदिवासी जनजाती, मधेशी, दलित र अल्पसख्यकलाई बहिष्करणमा पार्न र बाहुन, क्षेत्री समुदायलाई प्रभुत्वशाली बनाउन यसको प्रयोग हुादै आएको छ । त्यसैले नेपालको यो दुर्दशा हुनु नेपाली शासक जाति र डलर उत्तिकै जिम्मेवार छ भन्ने यसबाट देखिन्छ । तर फेरि पनि सामाजिक चेतना ल्याउनमा आइ एन जि ओ र एन जि ओ को भूमिका रहेको तथ्यलाई इन्कार गर्न सकिदैन ।
    बैदेशिक ऋण विस २०६६ सम्मको हिसाबमा ४.५ विलियन अमेरीकी डलर हुन आउाछ । यो भनेको नेपाल विश्वको रिणी मुलुकहरुमध्येको उच्च श्रेणीमा पर्नु हो । यो हिसाबले हाल प्रत्येक नेपाली नागरिकको टाउकोमा कति रीण पर्दछ ? यतिका रीण कसले खायो ? यसको प्रतिफल के आयो ? यसो हुनुको पछाडि कुन समुदायको बढी भुमिका छ ? हालसम्म देश चलाउनेहरुले जनतालाई यसको हिसाव बुझाउनु पर्दछ कि पर्दैन ? उल्टै आदिवासी जनजातिको आन्दोलनलाई डलरवादी आन्दोलन भनेर देखाउादा चोर औला बाहेकको अरु औंला आफुतिर फर्केको यथार्थलाई भुल्ने डलरवादीहरु हाल आएर आतंकित भएका छन् ।
    विस २०६४ मा मात्रै करीब ६०० मिलियन डलर बैदेशिक सहयोग नेपालले पाएको थियो । नेपालमा कार्यरत आइएनजिओहरुको संघका अनुसार हाल नेपालमा १०० वटा आइएनजिओहरु कार्यरत छन् । विस २०६२ मा त्यस संघमा करीब ५२ सदस्य थिए र यिनीहरुको बाषिर्क बजेट करीब ७ अरब थियो । हाल आएर यसको संख्या दोव्बर भइ उनीहरुको बाषिर्क बजेट करीब १५ अरब पुगेको छ । नेपालमा करीब २२,००० नेपाली एनजिओहरु छन् त्यसमा ७९ प्रतिशत बाहुन क्षेत्री समुदायले ओगटेका छन् । नेवार ६ प्रतिशत र जनजाति ११ प्रतिशत र दलित ३ प्रतिशत रहेको तथ्याङ्कले देखाउाछ । अधिकांश बिदेशी डलरको सहयोग बाहुन क्षेत्री समुदायका ठुला गैर सरकारी सस्थाहरुले लैजान्छन् । तिनको अधिकांश भाग कर्मचारीको तलब भत्ता, सुबिधामा खर्च हुन्छ । नागरीक समाज, पत्रकारहरुमध्ये ८० प्रतिशत भन्दा बढिसंलग्न व्यक्तिहरु बाहुन क्षेत्री समुदायका रहेको र केवल १५ प्रतिशत मात्रै आदिबासी जनजाति -नेवार सहित) रहेको तथ्याङ्कले देखाउाछ । नेपालमा रहेका मिडिया क्षेत्रमा पनि माथिकै तथ्याङकको अनुपातमा डलर खर्च हुन्छ ।
    नेपालमा डलर ल्याउने मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरुमध्ये विश्व बैंक, एशियाली बिकास वैंक, संयुक्त राष्ट्र संघका विभिन्न कार्यक्रमहरु, युरोपियन युनियन, डि एफ आइ डी, ग्लोवल फण्ड र विभिन्न दाता राष्टका नेपालस्थित कुटनैतिक निकायहरु प्रमुख हुन् । नेपाललाई हाल ४० वटा देशहरुले सहायता दिन्छ । तिनीहरुमध्ये ३५ वटाले नेपालमा कार्यालय खोलेका छन् । जापान, भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका, नर्वे लगायतका देशहरु प्रमुख दाता मुलुकहरुमा पर्दछ । संघ संस्थाहरु र मुलुकका सहयोगी निकायहरुले नेपाल सरकारलाई र नेपालका गैरसरकारी संस्थाहरुलाई सिधै विभिन्न परियोजनाका लागि सहयोग गर्ने गर्दछन् ।
    विदेशी दातृ निकायहरुले भर्खरै हामीले नेपालमा जातिहरुको बीचमा द्वन्द्व सिर्जना गर्नको निम्ति आदिवासी जानजातिलाई सहयोग गरेको होइन । विगत लामो समयदेखि विभेद, उत्पीडनमा परेको समुदायलाई जनचेतनाका निम्ति सहयोग गरेको प्रष्ट पारेको छन् । आर्थिक वर्षलाई नियाल्ने हो भने १५ अर्ब बजेटमा आदिवासी जनजाति समुदायले ५ प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र परियोजना प्राप्त गरेको देखिन्छ ।
    दलगत हिसाब हेर्नेहो भने नेकपा एमाले र नेपाली कांग्रेसभित्रका नेता र कार्यकर्ताहरुको एनजिओ आइएनजिओमा व्यापक सहभागिता देखिन्छ । विगतमा नेकपा एमालेले त प्रदीप नेपालको संयोजकत्वमा दलभित्रै एनजिओ हेर्ने विभाग नै खडा गरेको थियो । यसरी नेपालमा आउने विदेशी डलरको ८० प्रतिशतभन्दा बढी रकम यहााका खसआर्य समुदायका त्यसमा पनि सत्तामा पहाुच भएका सिमित तर सम्भ्रान्त भनिने वर्गले खाने गरेको देखिन्छ । तर अहिले लाजै विना जनजातिहरुलाई विदेशी डलरमा चलेको आरोप लगाएर बदनाम गर्ने कुचेष्टा तिनै कथित बुद्धिजीवीहरुले गरिरहेका छन् । संघीयताका विरोधी, पहिचानका विरोधीहरु पनि यीनै वर्गका मान्छे हुन् जसले आजसम्म एकलौटी मुलुक खाएका छन् ।
    थुजेछे ।

    बाहुन Reply:

    यहाँ म दुइ चार कुरा अझ प्रस्ट पार्न चाहन्छु .
    १. नेपाल मा बाहुन हरु को भन्दा नेवार र गुरुङ हरु को मानब विकास सुचाङ्क धेरै माथि छ.यसको मतलब के हो भने एउटा औसत बाहुन भन्दा नेवार र गुरुङ दाजु भाई दिदि बहिनि हरु धेरै कुरा मा अगाडी हुन्छन. अब यो आदिबासी र जनजाती करण गरेर आरक्षण प्रदान गरे पछि अरु पिछडीएका हरुको हालत के हुन्छ ? मैले आफै देखेको कुरा , काठमाडौँ र पोखरा मा अलिसान बंगला हुने जनजाती नै भए पनि आरक्षण पाउंछ , दुर्गम क्षेत्र को जति सुकै पिछडीएको छेत्री बाहुन होस् , आरक्षण पाउदैन. यथार्थ के हो भने नेपाल मा केवल दुइ जात छन् – हुने खाने र हुदा खाने . ति हुदा खाने जति सबै लाई आदिबासी जनजाती बनाउनु पर्छ, नत्र राम्रो हुदैन .
    २. आक्षेप त लाउन खोजेको होइन , तर इतिहास ले एसो भन्छ – सुरुमा गिरिजाबाबु ले बनाएको आयोग ले आदिबासी जनजाती को सुची मा दर्ता गर्दा नेवार हरु ले बिरोध गर्नु भयो . किन ? भन्दा वहाहरुलाई आफु लाई हेपेर पिछडा हरु संग एउतै सुचि मा राखिएको भन्ने लागेर . पछि फेरि उहाहरु नै उक्त सुची मा माथि उक्लन खोज्नु भयो . किन ? भन्दा सरकार ले आरक्षण घोसना गरेछ . अहिलेको समकालीन नेपाल मा यो जनजाती को बीच मा सबै को आफ्नै आफ्नै स्वार्थ छ. राई लिम्बु र गुरुङ दाजु हरु लाई आफ्नो छुट्टै क्षेत्र चाहिएको छ, नेवार दाजु हरु को मुख्य दाउ भाषा मा छ .
    ३ . समग्र नेपाल लाई एउतै माला मा उन्ने खस हरु को क्षेत्र , उनि हरु को भाषा , संस्कृति माथि किन खेलबाड गरिदै छ ? उनि हरु को संस्कृतिक सम्पदा (हिजो अस्ति मात्रै येही onlinekhabar मा दैलेख को समाचार थियो ) माथि किन यत्रो प्रहार हुदै छ ? यो सबै कतै प्रायोजित त होइन ?

    Ram Bahadur Gurung Reply:

    काठमाण्डौं उपत्यकाको इतिहांसलाइ आधार वनाएर समग्र वर्तमान नेपालको विविध भागमा हजारौं वर्ष देखी आफ्नै धर्म,सस्कृती सहित राज्यको समेत विकास गरेर आएका आदीवासी जनजातीको इतिहांसलाइ तोड मरोड गरेर अन्तमा तात्कालिन भारतका हिन्दु रजौटाहरु जो मुगलहरुको आक्रमणमा पराजित भएर उत्तर तर्फको घना (चारकोशे झाडी)जंगललाइ पार गर्दै अहिलेको नेपालको पहाडी भुभागमा ज्यान वचाउन छिरेका थिए कालान्तरमा तिनिहरुलेनै ति कविला राज्यहरुलाइ साम,दाम,दण्ड,भेदको निती द्धारा आफ्नो कव्जामा लिएको इतिहांसमा थुप्रै उदाहरणहरुको तथ्य अहिले पनि विद्यमान हुंदाहुदै जुन पनि व्राह्मणवादका कठमुल्लाहरु नेपाल खाल्डोकै इतिहांसलाइ देखाएर आदीवासी जनजातीहरुको इतिहांसलाइ ओझेलमा पारेर अझै लामो समय सम्म नेपाललाइ सोह्रौ शताव्दीको अन्धकार तर्फ फर्काउन चाहन्छ त्यो अव सम्भव छैन ।

  • gb लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 20:13

    yo deshlai garibi banaune e baunbadle garda nai ho baunhru yauta sakari jagir payo bhane kasri hunch khutta taner khaslne ysai prtiphal ho adibasi janjati ko uday

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 22:19

    Dr. Anatoly Yakoblave Shetenko visited Nepal under the archaeological study programme under an agreement between Nepal and USSR. He discovered the tools, Weapons and apparatus of stone age (of about 30000 B.C.) at Budhanilkantha were the same as found in Govy of Mongolia, Asia and America. At present such apparatus of Mongolian stone-age are found in Yambu (Kathmandu, Budhanilkantha) which prove that the Mongolians (Tamangs) came via (by way of) Tibet and Himalayan to Nepal.
    It is evident that the Mongols were settled in Yambu (Kathmandu) from North before 30,000 (Thirty thousand) years ago.
    According to Janak Lal Sharma, those Mongols came from north are today’s Tamangs.
    According to the version of the dynasty of Nepal and Dr. Shetenkoko, Tamangs are the oldest tribe of Nepal.
    Source: book of Thu:Chen Thu:Jang, published years 1998, writer’s name Moktan Dupwangel Tamang

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 10 गते 23:09

    तामाङ समुदायले विभिन्न समयमा गरेको संघर्षको बारेमा वृहत् अध्ययन, अनुसन्धान गर्न आवश्यक छ ।शासक वर्गले तामाङ समुदायको गौरवमय इतिहासलाई मेटाउने काम गरेको छ । आफ्नो भिन्नै राज्य र पहिचान भएको, आफ्नो भाषा, धर्म, संस्कृति र लिपिको समेत विकास भएको तामाङ समुदायको केन्द्रिकृत राज्यसमेत थियो भन्ने कुरा १३ औँ शताब्दीमा तल्लो मुस्ताङसम्म तामाङ समुदायको राज्य भएको कुराको पुष्टि तिब्बती अभिलेखमा पाइएको छ ।

    त्यसैले तामाङ समुदायको इतिहास वास्तवमै शासक वर्गका लागि चुनौतिपूर्ण थियो । जुन कुरा अन्य मूलवासी मंगोल समुदायलाई भन्दा तामाङ समुदायलाई आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक लगायत सामाजिक क्षेत्रमा अत्यन्तै तीव्र शोषण, दमन र उत्पीडन गरेकोबाट पुष्टि हुन्छ । सामन्ती केन्द्रीय राज्यसत्ताको राजधानी काठमाडौंलाई चारैतर्फबाट घेरेको उत्तर र दक्षिणको व्यापारिक मार्ग तथा नाका रहेको, रहन-सहन, धर्म, भाषा, संस्कृति र सभ्यता तथाकथित राज्य बिस्तार अभियान र प्रक्रियामा भावानात्मक र भौतिक रूपमा सहयोग नगरेको, बेला-बेलामा सामन्ती राज्यसत्ताका विरुद्ध विद्रोह र लडाइँ गरी चुनौती खडा गरेका कारण तामाङ समुदाय अहिलेसम्म पनि सामन्तीराज्यसत्ताका लागि खतरा साबित भइरहेका छन् । तामाङलगायत नेपालका समस्त मूलवासी मंगोल समुदायहरूबीच भूमि र राज्यका लागि लडाइँ भएको  र वास्तविक लडाइँमा तामाङ तथा मूलवासी मंगोल समुदायले नै जितेको देखिन्छ । तर सामन्ती संस्कृतिद्वारा पोख्त, लडाइँको अनुभवी बाठा बाहुन-क्षेत्रीहरूले जालझेल र षड्यन्त्रगरी सोझा र इमानदार मूलवासी मंगोल समुदाय र तामाङहरूको राज्य खोस्न सफल भए ।
    नुवाकोटको ककनीमा रुम्बा राजा, पन्चकन्यामा घले राजा, बेतिनीको नाम्सापुरान र गोल्फुमा ग्लान राजा, जिम्नाङमा ल्हो राजा, राउतबेशी नयाँ छेपारमा थिङ राजा, रसुवाको भार्कुमा मेवाङ घले राजा, गोल्जुङ, गत्लाङ, सिम्बन्दी र नुवाकोटको लच्याङमा गोले राजा थिए । ती स्थानहरूमा रहेको तामाङ राजाहरूको दरबारको अवशेष अहिलेसम्म पनि रहेको छ । त्यस बेलाका लच्याङका गोले राजा र बेतिनी गोल्फुका राजा भिरसिंग ग्लानले पृथ्वीनारायण शाहका सेनालाई नराम्रोसँग परास्त गरेका थिए । पछि मित लगाउने र सम्झौता गर्ने बहानामा चौघडामा निःशस्त्र रुपमा रहेका गोले राजाको अमानवीय ढंगले हत्या गर्‍यो । सन् १७३९ मा गोर्खाका राजा नरभूपाल शाहले पहिलो पटक नुवाकोट आक्रमण गर्दा धादिङ सेम्जोङका तामाङ राजाद्वारा नरभूपाल शाहका विरुद्ध कटुन्जे र सामरीका बीचमा लडाइँ गरेका थिए । उक्त लडाइँका कारण नुवाकोट आक्रमण असफल भयो । पछि सेमजोङका तामाङ वाइवा राजासँग वार्ता र छलफल गर्ने भनी गोर्खाका राजाद्वारा धादिङको यावेङ खोलाको बगरमा बोलायो । चतुर र षड्यन्त्रकारी शाह राजाले वालुवाभित्र हतियार लुकाई बसेका थिए भने तामाङ राजालाई निःशस्त्र उपस्थित गराइएको थियो । त्यसपछि षड्यन्त्रपूर्ण तरिकाले तामाङ राजालाई मारियो । वि.सं. १८१३ देखि १८१९ सम्म काभ्रे तिमाल राज्यका तामाङ राजा रिन्छेन दोर्जेका सेनाहरूले दुई पटकसम्म गोर्खाली फौजलाई नराम्रोसँग परास्त गरेका थिए । वि.सं. १८१९ आस्विन २ गते शान्ति र मिला-पत्रको सन्धि गर्ने निहुँमा त्याम्राङ बेसीस्थित कोशीको किनारमा निःशस्त्र बोलाई बालुवामा लुकाई राखेको हतियार प्रयोग गरी अमानवीय र षड्यन्त्रपूर्ण ढंगले रिन्छेन दोर्जेको हत्या गरेका थिए ।
    यसरी बाँकी रहेका तामाङ समुदायका गणराज्यहरूको पनि षड्यन्त्रपूर्ण तरिकाले अन्त्य गर्‍यो । त्यसपछि राजनीतिक, धार्मिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिकलगायत हरेक क्षेत्रमा तामाङहरूलाई उत्पीडनमा पारी तामाङ समुदायलाई पूर्णरूपले समाप्त पार्ने षड्यन्त्र अधिनायकवादी सत्ताले गरिरहेको छ । बाहुनवादी राज्यसत्ताका उत्पीडनका विरुद्ध आफ्नो अस्तित्व, भूमि र सत्ताका लागि बेला-बेलामा विद्रोह हुने गरेका छन् । तामाङ समुदायले इतिहासमा शासकहरूको विरुद्ध पटक-पटक विद्रोह तथा संघर्षहरू गरिरहेका छन् । तर त्यसको खोजबिन हुन सकिरहेको छैन । बाहुन-क्षेत्री शासकहरूले आफ्नो किपट भूमि खोसेको र आफ्नो समुदायलाई उत्पीडन गरेको भन्दै रणबहादुर शाह र गिर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको पालामा सेनामा भर्ती भएका तामाङहरूले २ पटक सैन्य विद्रोह गरेका थिए । त्यसकारण तामाङ समुदायलाई सेना, प्रहरी र निजामती सेवाबाट मात्र होइन, बृटिश साम्राज्यवादले अपमानजनक ढंगले लादिएको गोर्खा भर्ती केन्द्रमा समेत रोक लगायो । २००७ सालको क्रान्ति र राजनीतिक परिवर्तन, २०१६/१७ सालमा तामाङ समुदायका अगुवाहरूले देशव्यापी गरेको विद्रोहले तामाङ समुदायमा राजनीतिक चेतनाको आधार तयार गर्‍यो । यसमध्ये २०१६/१७ सालमा नुवाकोट र धादिङ दार्खा खनायोबासमा भएको ऐतिहासिक तामाङ विद्रोहको महत्व तामाङ समुदायको इतिहासमा उल्लेख्य रहेको छ । उक्त तामाङ समुदायले गरेका विद्रोहलाई ‘दार्खा-खनायोबास काण्ड’को रूपमा बुझ्ने गरिन्छ ।
    जालझेल र षड्यन्त्रगरी धादिङ, नुवाकोट र रसुवाका तामाङ समुदायलाई तीव्र रूपमा शोषण र उत्पीडन गरी घरबास उठाई हली-गोठाला बस्न मध्ये बनाउँदै आइरहेका थिए । राम्रो खेतबारी, गाई-भैँसी र खसी-बाख्रा मात्र होइन, कोदालोको राम्रो बींडसम्म पनि षड्यन्त्रपूर्ण ढंगले लुट्ने तथा तामाङ समुदायका चेली-बेटीमाथि यौनशोषण गर्नेजस्तो अन्याय र अत्याचारले सीमा नाघेपछि त्यसका विरुद्धमा २०१६/१७ सालमा रसुवा, धादिङ र नुवाकोटको तामाङ समुदायका झण्डै ३ हजार युवाहरूले विद्रोहका झण्डा उठाएका थिए । २०१६/१७ सालमा तामाङ समुदायका तीन हजार युवा युवतीहरुले हतियार उठाउँदा तत्कालीन बाहुनवादी राज्यसत्ताको मुल ज्वारो नै हल्लिन पुगेको थियो भने वर्तमान हात हतियारको दबदबा रहेको र आफ्नो अस्तित्व र पहिचानको निम्ती मर्न र मार्न पनि तयार हुनुपर्छ भनेर चेतानाको बिकास भईसकेको संक्रमणकालिन अवस्थामा मंगोल समुदायका तालिम प्राप्त तीन लाख युवा-युवतीहरुले हतियार उठायो भने के हुन्छ ? यो कुरा एकल पहिचान सहितको सामन्ती  सत्ताधारी पक्षेधरहरुले सोच्नु पर्ने बेला भएको छ । २०१६/१७ सालमा विद्रोही तामाङ युवाहरूले भारतबाट शरणार्थीका रूपमा नेपाल भित्रिएका शोषक, सामन्त र सूदखोरको झूटा र जाली तमसुक च्यात्ने तथा जलाउने, तामाङ समुदायबाट लुटी थुपारेको धन-सम्पत्ति र जग्गाहरू कब्जा गरी वितरण गर्ने जस्ता महत्वपूर्ण कामहरू गरेका थिए । सामन्तहरूबाट तामाङ समुदायमाथि गरिँदै आएको उत्पीडनका विरुद्ध यो ऐतिहासिक तामाङ विद्रोह भएको थियो । यो विद्रोहले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र मकवानपुरलाई मात्र होइन, देशै भरिका उत्पीडित तामाङ तथा अन्य मूलवासी मंगोल समुदायमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्‍यो । धादिङका दामन पाख्रिन, नुवाकोटका ललितमान घले तामाङ र धर्मसिंह तामाङ, रसुवाका मानबहादुर तामाङ लगायतका तामाङ नेताहरू यस विद्रोहमा संलग्न थिए । विभिन्न राजनीतिक दलमा भएका तामाङ समुदायका नेता कार्यकर्ता र सिंगो तामाङ समुदाय उक्त विद्रोहमा ९९ प्रतिशत संलग्न हुनुले यस आन्दोलनलाई तामाङ समुदायले सामन्ती बाहुन-क्षेत्रीहरूको विरुद्धमा गरेको ऐतिहासिक आन्दोलन भन्न सकिन्छ ।
    उक्त विद्रोहलाई गरेको तीव्र प्रहरी दमनलाई आन्दोलनकारी तामाङ समुदायले प्रतिरोध गर्दा ३०३ राइफल लगायतका हतियार कब्जा गरेका थिए । यसरी प्रहरी दमन असफल भएपछि आफ्नो एजेन्टमार्फत् उक्त आन्दोलनलाई बदनाम गराउने उद्देश्यले तामाङ समुदायले लुटपाट र डकैती गरेको भनी आरोप लगायो भने अर्कोतिर सैनिक प्रयोग गरी आन्दोलन रोक्ने प्रयास गर्‍यो ।
    उक्त ऐतिहासिक तामाङ समुदायको विद्रोहको क्रममा कालु तामाङ लगायत दर्जनौँ नेता तथा कार्यकर्ताहरूको हत्या गरे भने सयौँलाई गिरफ्तार गरी बेपत्ता बनायो । २०१७ सालमा महेन्द्र शाहले ‘कू’ गरी एकदलीय अधिनायकवादी शासन व्यवस्था लादेका कारण उक्त आन्दोलन पूर्णरूपमा सफल हुन सकेन । त्यस आन्दोलनका क्रममा आन्दोलनकारी तामाङ समुदायले सामन्ती शासकहरुबाट कब्जा गरेका सामग्रीहरू पीडित तामाङ समुदाय  लाई नै वितरण गर्ने तयारी गरेको भए पनि सैनिक हस्तक्षेप भएका कारण तामाङ समुदायको विद्रोहलाई दमन गर्न पुगेको दरबारीया सैनिक एजेन्टहरूले थुपार्ने काम गरेका थिए ।
    तामाङ समुदायले इतिहासमा कहीँ कतै कुनै पनि जनविरोधी शासकसँग झुकेको र उनीहरूसँग आत्मसमर्पण गरी तिनीहरूलाई सहयोग गरेको इतिहास छैन ।

  • Kembar Gurung लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 0:46

    डलरको खेतीमा को कति ?
    नेपालमा संघीय संरचनाको बहस अघि बढेपछि र त्यसमा विभिन्न जाति, भाषा र क्षेत्रका जनताको पहिचानलाई आधार बनाउने कुरा उठेपछि अहिले आदिवासी जनजातिहरुलाई विदेशीको डलरमा चलेको भन्ने आरोप लगाउन थालिएको छ । कतिसम्म भने त्यही कथित आरोपमा जनजाति महासंघमा परियोजनाका लागि भनेर आएको लगभग ११ करोड रकमसमेत फिर्ता भएको छ । महासंघले पनि आफ्नो आन्दोलन विदेशी डलरले चलेको होइन, हाम्रो आन्दोलन अधिकारको आन्दोलन हो भनेर सो परियोजनाको सहयोगलाई इन्कार गरेको छ । यो अवस्थामा आज कथित पहिचान विरोधी सुकिला मुकिला मुठ्ठीभर बुद्धिजीवीहरुले भने झैं नेपालमा आइ एन जि ओ र एन जि ओ हरुको यथार्थ त्यही हो त ? भनेर खोज्ने वेला आएकोछ । यस लेखमा छोटोमा त्यसवारेमा तथ्य खोतल्ने प्रयास गरिएको छ ।
    नेपालमा ऋण, अनुदान एवं विभिन्न परियोजनाका नाममा विदेशी सहयोगको ओइरो लाग्ने गरेको छ । तर विडम्बना ती सबै सहयोग, रिण वा परियोजनाका नाममा आउने रकम उत्पीडित वर्ग, जाति, भाषा, सास्कृतिको उत्थान, गरिवी निवारण, स्वास्थे, शिक्षामा पहुाच बढाउने तथा असहाय सर्वसाधारणको नाममा भित्रिने गर्दछन् । तर ती रकमहरु लक्षित वर्गसम्म भने विरलै मात्र पुग्ने गर्दछन् । ती रकमहरु विभिन्न आईएनजिओ र देशभित्रकै एनजिओ मार्फत् नेपाल सरकारको मातहत रहेर भित्रिने गर्दछ । २०६२।६३ <mबष्तियस्६२।६३श्र भन्दा अघिसम्म त्यसमा आदिवासी जनजाति, दलित, मधेशी लगायतका जनताको कुनै सहभागीता देखिदैन । त्यसमा एकलौटी नेपालका खसआर्य समुदायका सिमित उपल्लो वर्गका कथित बुद्धिजीवीहरुको मात्र पहुाच र बर्चश्व थियो । ०६२।६३ <mबष्तियस्६२।६३श्र पछि त्यसमा थोरै आदिवासी जनजाति, मधेशी, महिला, दलित लगायतको पहुाच बढेपनि अहिले पनि सत्ताधारी जातिभित्रकै कथित बुद्धिजीवीहरुको एकाधिकार यथावत् रहेको तथ्यांकले देखाउाछ ।
    नेपालको कुल बजेटको ३२ प्रतिशत बिदेशी ऋण र सहयोगबाट आउछ । नेपालमा बिदेशी सहयोग सन् १९५० देखि भित्रिन थालेको हो । बिदेशी डलरकै भरमा नेपालको अर्थतन्त्र चल्न थालेका छन् । यस्ता विदेशी डलरले समानता र समावेशीता ल्याउन सकेको देखिदैन । बरु अधिकांश नेपालीलाई गरीब बनाउन, असमानता फैलाउन र आदिवासी जनजाती, मधेशी, दलित र अल्पसख्यकलाई बहिष्करणमा पार्न र बाहुन, क्षेत्री समुदायलाई प्रभुत्वशाली बनाउन यसको प्रयोग हुादै आएको छ । त्यसैले नेपालको यो दुर्दशा हुनु नेपाली शासक जाति र डलर उत्तिकै जिम्मेवार छ भन्ने यसबाट देखिन्छ । तर फेरि पनि सामाजिक चेतना ल्याउनमा आइ एन जि ओ र एन जि ओ को भूमिका रहेको तथ्यलाई इन्कार गर्न सकिदैन ।
    बैदेशिक ऋण विस २०६६ सम्मको हिसाबमा ४.५ विलियन अमेरीकी डलर हुन आउाछ । यो भनेको नेपाल विश्वको रिणी मुलुकहरुमध्येको उच्च श्रेणीमा पर्नु हो । यो हिसाबले हाल प्रत्येक नेपाली नागरिकको टाउकोमा कति रीण पर्दछ ? यतिका रीण कसले खायो ? यसको प्रतिफल के आयो ? यसो हुनुको पछाडि कुन समुदायको बढी भुमिका छ ? हालसम्म देश चलाउनेहरुले जनतालाई यसको हिसाव बुझाउनु पर्दछ कि पर्दैन ? उल्टै आदिवासी जनजातिको आन्दोलनलाई डलरवादी आन्दोलन भनेर देखाउादा चोर औला बाहेकको अरु औंला आफुतिर फर्केको यथार्थलाई भुल्ने डलरवादीहरु हाल आएर आतंकित भएका छन् ।
    विस २०६४ मा मात्रै करीब ६०० मिलियन डलर बैदेशिक सहयोग नेपालले पाएको थियो । नेपालमा कार्यरत आइएनजिओहरुको संघका अनुसार हाल नेपालमा १०० वटा आइएनजिओहरु कार्यरत छन् । विस २०६२ मा त्यस संघमा करीब ५२ सदस्य थिए र यिनीहरुको बाषिर्क बजेट करीब ७ अरब थियो । हाल आएर यसको संख्या दोव्बर भइ उनीहरुको बाषिर्क बजेट करीब १५ अरब पुगेको छ । नेपालमा करीब २२,००० नेपाली एनजिओहरु छन् त्यसमा ७९ प्रतिशत बाहुन क्षेत्री समुदायले ओगटेका छन् । नेवार ६ प्रतिशत र जनजाति ११ प्रतिशत र दलित ३ प्रतिशत रहेको तथ्याङ्कले देखाउाछ । अधिकांश बिदेशी डलरको सहयोग बाहुन क्षेत्री समुदायका ठुला गैर सरकारी सस्थाहरुले लैजान्छन् । तिनको अधिकांश भाग कर्मचारीको तलब भत्ता, सुबिधामा खर्च हुन्छ । नागरीक समाज, पत्रकारहरुमध्ये ८० प्रतिशत भन्दा बढिसंलग्न व्यक्तिहरु बाहुन क्षेत्री समुदायका रहेको र केवल १५ प्रतिशत मात्रै आदिबासी जनजाति -नेवार सहित) रहेको तथ्याङ्कले देखाउाछ । नेपालमा रहेका मिडिया क्षेत्रमा पनि माथिकै तथ्याङकको अनुपातमा डलर खर्च हुन्छ ।
    नेपालमा डलर ल्याउने मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरुमध्ये विश्व बैंक, एशियाली बिकास वैंक, संयुक्त राष्ट्र संघका विभिन्न कार्यक्रमहरु, युरोपियन युनियन, डि एफ आइ डी, ग्लोवल फण्ड र विभिन्न दाता राष्टका नेपालस्थित कुटनैतिक निकायहरु प्रमुख हुन् । नेपाललाई हाल ४० वटा देशहरुले सहायता दिन्छ । तिनीहरुमध्ये ३५ वटाले नेपालमा कार्यालय खोलेका छन् । जापान, भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका, नर्वे लगायतका देशहरु प्रमुख दाता मुलुकहरुमा पर्दछ । संघ संस्थाहरु र मुलुकका सहयोगी निकायहरुले नेपाल सरकारलाई र नेपालका गैरसरकारी संस्थाहरुलाई सिधै विभिन्न परियोजनाका लागि सहयोग गर्ने गर्दछन् ।
    विदेशी दातृ निकायहरुले भर्खरै हामीले नेपालमा जातिहरुको बीचमा द्वन्द्व सिर्जना गर्नको निम्ति आदिवासी जानजातिलाई सहयोग गरेको होइन । विगत लामो समयदेखि विभेद, उत्पीडनमा परेको समुदायलाई जनचेतनाका निम्ति सहयोग गरेको प्रष्ट पारेको छन् । आर्थिक वर्षलाई नियाल्ने हो भने १५ अर्ब बजेटमा आदिवासी जनजाति समुदायले ५ प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र परियोजना प्राप्त गरेको देखिन्छ ।
    दलगत हिसाब हेर्नेहो भने नेकपा एमाले र नेपाली कांग्रेसभित्रका नेता र कार्यकर्ताहरुको एनजिओ आइएनजिओमा व्यापक सहभागिता देखिन्छ । विगतमा नेकपा एमालेले त प्रदीप नेपालको संयोजकत्वमा दलभित्रै एनजिओ हेर्ने विभाग नै खडा गरेको थियो । यसरी नेपालमा आउने विदेशी डलरको ८० प्रतिशतभन्दा बढी रकम यहााका खसआर्य समुदायका त्यसमा पनि सत्तामा पहाुच भएका सिमित तर सम्भ्रान्त भनिने वर्गले खाने गरेको देखिन्छ । तर अहिले लाजै विना जनजातिहरुलाई विदेशी डलरमा चलेको आरोप लगाएर बदनाम गर्ने कुचेष्टा तिनै कथित बुद्धिजीवीहरुले गरिरहेका छन् । संघीयताका विरोधी, पहिचानका विरोधीहरु पनि यीनै वर्गका मान्छे हुन् जसले आजसम्म एकलौटी मुलुक खाएका छन् ।
    थुजेछे ।

    sukra rai Reply:

    आजभोली कति मानिसहरूले इसाइ आस्थालाई डलरको आरोप लगाउन थालिएको छ। आफ्नो धर्म पैसामा बेच्ने भनी लान्छाना लगाउन थालिएको छ। पैसामा विक्री हुने आस्था कति सस्तो आस्था है? यो आरोपले उक्त समूहको आस्थालाई कसरी उदाङ्गो बनाउँछ सो म यहाँ व्याख्या गर्न चाहन्न। किनकि उक्त आस्थामा मेरो रतीभरको विश्वास नभएपनि म उक्त आस्थामा हुने मानिसहरूको कदर गर्दछु।अब आउनुहोस् डलरको छोटो चर्चा गरौ। डलरलाई कसरी हेर्ने? हाम्रो हेराइले फरक पार्छ। नेपालको राज्य सम्यन्त्रदेदि लिएर कार्यपालिका, न्याय पालिका, लोक सेवा सबै क्षेत्रमा कसको पहुँच छ? देशको डाडु पुन्यु कसको हातमा छ? दातृ राष्ट्रहरूसँग सम्बन्ध कसले राख्छ? युरोपसँग हातेमालो कसले गर्छ? हाम्रो गाउँमा रहेको हलो जोत्ने पास्टरहरूले कि देशका ठालुहरूले? देशको अर्थतन्त्र नियन्त्रण कसले गरेको छ? सासाना विकासे संस्थाहरूले गाउँमा एउटा धारा बनाउनकालागि दातृ राष्ट्रको सहयोग ल्याउँन परे त समाज कल्याणले घाटी निचोर्छन् भने कताबाट आयो यति सस्तो डलर? कहिलेकाहि मलाई समाज कल्याणको नाम समाज घाटी थिचान भन्न मन लाग्छ। भनाइ छ नि “जो होचो उसकै मुखमा घोचो” एक किसिमले सही हो। अल्पमतमा हुने पेलिएका छन्। उनीहरूमाथि अन्याय अत्याचार गरेर बहुसंयकहरूकै ठूलो स्वर देखिन्छ। गाइ मार्ने जेलमा जान्छ अनि मान्छे मार्नेले सत्ता चलाउँछ। कहिले काहि भन्न मन लाग्छ हामीलाई किन जेल चाहिँयो?वास्तव मै भन्ने हो भने डलर नखाने नेपालमा कोही पनि छैन। कहाँबाट आउँछ? सित्तैमा पोलियोको थोपा? भिटामिन ए को क्याप्सुल? किन लिनुहुन्छ कृषि विकासको रिन? किन लिनुहुन्छ विश्व व्यङ्कको रिन? कसले बढी खाएको छ डलर? सरकारले? कि चर्चले? कसरी भन्नुहुन्छ हिन्दुले डलर खाएको छैन भनेर? किन लिनुहुन्छ टिबीको चक्की सित्तैमा? देशको कुनचाहिँ संस्था पहिलो मुलुकहरूको सहयोग विना चलेको छ? कसले बनाएको नेपालको प्राय जसो राजमर्गहरू? कुनचाहिँ समूह डलरबाट अछुत छ? नागरिकता हुँदाहुँदै पनि अरबौ डलर पचाउन भरखरै मतदाता परिचय पत्र बनाउनुभएन र? सरकारले जुन डलर ल्याउँछ। बास्तवमा त्यो चर्चले पाएको भए हाम्रो देशको मुहार ५ वर्षमा फेरिने थियो। चर्च मात्र यस्तो सस्था हो जसका सदस्यहरूले सक्रिय भएर मेहेनत गर्न सिकाउँछ। मानिसहरूले आफ्नो कमाइको १० प्रतिशत चर्चलाई दिन्छन्। सोबाट जम्मा भएको पैसाबाट समाजमा भएको निर्धाह अनि असाहयलाई सहायता गर्छन् र चर्चमा सेवा गर्ने मानिसहरूलाई तलव दिन्छन्। अनि इमानदार भएर सरकारलाई कर तिर्न सिकाउँछन्। देशको असल नागरिक बन्न सिकाउँछन्।८० प्रतिशत हिन्दु भनेर उफ्रेरमात्र के गर्ने? गन्ती मै नआउने ख्रीष्टियनले त देश कै प्रशिध्द अस्पतालहरू (पाटन असपताल, आनन्दवन अस्पताल, हरियो अर्क असपतान, टिम असपताल, आँप पिपल अस्पताल र अरू धेरै), स्कुलहरू चलाउन सक्छन् भने त्यत्रो बहुसंख्यक हिन्दुहरूले असल कुरामा बल लगाए, असल चेतना दिलाए देशको मुहार फेरिन्न र? त्यत्रो बुद्धिष्ट भिक्षुहरूको वलियो पाखुराहरू समाजको उत्थानमा बजाए देशको उन्नति हुँदैन र? चप्पलको भरमा साइकल चढीचढी दीनदूःखीको सेवामा जुट्नेहरूलाई कसरी डलर खाने देख्नुभयो? अनि केही नगरी डाडाको टुप्पोमा महल बनाएर तपस्याको नाममा चैन गर्नेहरूलाई कसरी डलर नखाने देख्नुभयो? यसरी आफ्नो मानिसहरूलाई अन्धो बन्न सिकाउनुको सट्टा असल तथा जिम्मेवारी नागरिक बन्न सिकाएमा देश दातृ रास्ट्रको दानमा नभइ हामी आफै सम्पन्न बन्दैन र? देशका उद्योग, व्यापारले इमानदार भएर कर तिरेमा देश सम्पन्न बन्दैन र? शैक्षिक नीतिहरू अरू वर्गलाई दबाउन नभइ सबैको भलो हुने खालको ल्याए सबैले उन्नती गर्दैन र? आफू अरूलाई दवाएर बस्ने अनि अरूले भलो गरे डलर डलर भनी कज्याउन खोज्ने, यो के भएको?डलर खाने भनेर मात्र हुँदैन। कहाँबाट चुहेर कसले डलर खायो? कसरी कहाँबाट डलर चुहुन दिनुभयो? कुनचाहिँ चर्चले वा व्यक्तिले देशको नियम उलङ्घन गरेर डलर खायो औल्याउनु पर्यो अनि भन्नु पर्यो डलर खाने भनेर। आफ्नो लाज ढाक्नलाई के ती आफ्नो पक्षमा बोल्न असक्तहरूलाई वली बनाउनु पनि धर्म हो र? यो त आफू डलरमा टिल्ल मातेर अरूलाई डलरिया देखे जस्तो भएन र? जसरी जड्याहहरूले गर्छन् नि। कुरै नबुझी डलर खाने भन्दै उफ्रेर पनि भाइचाराको विकास होला र?

  • नेवा प्रदेश लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 0:52

    हिन्दु धर्म नमान्ने, दशैँ र तिहार नमान्ने नेवारहरुलाई जेलहाल्ने हिन्दु राजा हरुको कारण काठमाडौँ का नेवार हरुलाई जबर्जस्ति हिन्दु बनाइएको कुरा हामीले बिर्सेका छैनौ हाम्रा आर्यन साथी हरु…कृपया झुट्टा कुराहरु नबोलेको राम्रो….झुट्टा लेखिएको इतिहास भन्दा यथार्थ कुरा मेटउना गारो हुन्छ …..

    sukra rai Reply:

    नेवा प्रदेश जि अझै पनि भ्रम्मै हुनुहुन्छ जस्तो लाग्यो, यी हाम्रा अर्यान मित्र हरु ले ढाटेनन, लुटेनन, ठगेनन, अरुलाई मारेनन भने कसरी चिन्ने अरुले, त्यसकारण पनि उहानहरुको सक्कली पहिचानमा धावा बोल्न कसैलाई पनि छुट छैन।

  • janak lama लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 5:02

    Aadibasi janajati xutai pahichaan xa chhutai cultur xa tar bahun haruko k xa tehi copy…. that’s y we praud of or traditional…dot to be selfish…astai vabana bokeko manxe le garda hamro sundar desko kurup banaako xa……

  • Bhai Kaji Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 6:47

    अधिबसी र जनजाती को कुर गरेर समय खेर नफालौ . अहिले को जमाना अनुशर सृजनात्मक काम गरौ . युरोप अमेरिका को जस्तो आर्थिक उन्नति तिर लगौ. वैयेत विवाद गरेर के गर्ने ???

  • megharajpaudyal लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 8:34

    नेपालमा कथित आदिबासी का नाममा
    जो नेपालमा आधा समय मात्र बस्ने
    शामन्तिहरु ले बिभिन्न जाल झेल रचेर
    हजारौ बर्ष पुरानु आर ए दश नामीको
    संस्कृति,सभ्यता,र नागरिक अधिकार
    खोस्ने काम बिदेशीको डलर खाएर
    गरिरहेकाछन ,यसले राष्टलाई बलियो
    बनाउदैन ,बिगतमा आदिबासिका नाम
    मा जे जस्ता गल्तिभय,तिनको समिक्षा
    गरी नेपालमा आदिबाशि सम्बन्धि अ
    बधारणा मा पूनराबलोकन गरिएन भने
    कालान्तरमा यसले बिद्रोह निम्त्याउ
    ने प्रबल सम्भाबना रहेको छ | आशा
    गरौ त्यो दिन आउन राज्यले दिने
    छैन |

  • bps लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 10:03

    हावा कुरा गरेर समय बिताउनु भन्दा त सिर्जना मा लागनु उत्तम हुन्छ!!

  • wibom लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 10:10

    तामाङ समुदायले विभिन्न समयमा गरेको संघर्षको बारेमा वृहत् अध्ययन, अनुसन्धान गर्न आवश्यक छ ।शासक वर्गले तामाङ समुदायको गौरवमय इतिहासलाई मेटाउने काम गरेको छ । आफ्नो भिन्नै राज्य र पहिचान भएको, आफ्नो भाषा, धर्म, संस्कृति र लिपिको समेत विकास भएको तामाङ समुदायको केन्द्रिकृत राज्यसमेत थियो भन्ने कुरा १३ औँ शताब्दीमा तल्लो मुस्ताङसम्म तामाङ समुदायको राज्य भएको कुराको पुष्टि तिब्बती अभिलेखमा पाइएको छ ।
    त्यसैले तामाङ समुदायको इतिहास वास्तवमै शासक वर्गका लागि चुनौतिपूर्ण थियो । जुन कुरा अन्य मूलवासी मंगोल समुदायलाई भन्दा तामाङ समुदायलाई आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक लगायत सामाजिक क्षेत्रमा अत्यन्तै तीव्र शोषण, दमन र उत्पीडन गरेकोबाट पुष्टि हुन्छ । सामन्ती केन्द्रीय राज्यसत्ताको राजधानी काठमाडौंलाई चारैतर्फबाट घेरेको उत्तर र दक्षिणको व्यापारिक मार्ग तथा नाका रहेको, रहन-सहन, धर्म, भाषा, संस्कृति र सभ्यता तथाकथित राज्य बिस्तार अभियान र प्रक्रियामा भावानात्मक र भौतिक रूपमा सहयोग नगरेको, बेला-बेलामा सामन्ती राज्यसत्ताका विरुद्ध विद्रोह र लडाइँ गरी चुनौती खडा गरेका कारण तामाङ समुदाय अहिलेसम्म पनि सामन्तीराज्यसत्ताका लागि खतरा साबित भइरहेका छन् । तामाङलगायत नेपालका समस्त मूलवासी मंगोल समुदायहरूबीच भूमि र राज्यका लागि लडाइँ भएको र वास्तविक लडाइँमा तामाङ तथा मूलवासी मंगोल समुदायले नै जितेको देखिन्छ । तर सामन्ती संस्कृतिद्वारा पोख्त, लडाइँको अनुभवी बाठा बाहुन-क्षेत्रीहरूले जालझेल र षड्यन्त्रगरी सोझा र इमानदार मूलवासी मंगोल समुदाय र तामाङहरूको राज्य खोस्न सफल भए ।
    नुवाकोटको ककनीमा रुम्बा राजा, पन्चकन्यामा घले राजा, बेतिनीको नाम्सापुरान र गोल्फुमा ग्लान राजा, जिम्नाङमा ल्हो राजा, राउतबेशी नयाँ छेपारमा थिङ राजा, रसुवाको भार्कुमा मेवाङ घले राजा, गोल्जुङ, गत्लाङ, सिम्बन्दी र नुवाकोटको लच्याङमा गोले राजा थिए । ती स्थानहरूमा रहेको तामाङ राजाहरूको दरबारको अवशेष अहिलेसम्म पनि रहेको छ । त्यस बेलाका लच्याङका गोले राजा र बेतिनी गोल्फुका राजा भिरसिंग ग्लानले पृथ्वीनारायण शाहका सेनालाई नराम्रोसँग परास्त गरेका थिए । पछि मित लगाउने र सम्झौता गर्ने बहानामा चौघडामा निःशस्त्र रुपमा रहेका गोले राजाको अमानवीय ढंगले हत्या गर्‍यो । सन् १७३९ मा गोर्खाका राजा नरभूपाल शाहले पहिलो पटक नुवाकोट आक्रमण गर्दा धादिङ सेम्जोङका तामाङ राजाद्वारा नरभूपाल शाहका विरुद्ध कटुन्जे र सामरीका बीचमा लडाइँ गरेका थिए । उक्त लडाइँका कारण नुवाकोट आक्रमण असफल भयो । पछि सेमजोङका तामाङ वाइवा राजासँग वार्ता र छलफल गर्ने भनी गोर्खाका राजाद्वारा धादिङको यावेङ खोलाको बगरमा बोलायो । चतुर र षड्यन्त्रकारी शाह राजाले वालुवाभित्र हतियार लुकाई बसेका थिए भने तामाङ राजालाई निःशस्त्र उपस्थित गराइएको थियो । त्यसपछि षड्यन्त्रपूर्ण तरिकाले तामाङ राजालाई मारियो । वि.सं. १८१३ देखि १८१९ सम्म काभ्रे तिमाल राज्यका तामाङ राजा रिन्छेन दोर्जेका सेनाहरूले दुई पटकसम्म गोर्खाली फौजलाई नराम्रोसँग परास्त गरेका थिए । वि.सं. १८१९ आस्विन २ गते शान्ति र मिला-पत्रको सन्धि गर्ने निहुँमा त्याम्राङ बेसीस्थित कोशीको किनारमा निःशस्त्र बोलाई बालुवामा लुकाई राखेको हतियार प्रयोग गरी अमानवीय र षड्यन्त्रपूर्ण ढंगले रिन्छेन दोर्जेको हत्या गरेका थिए ।
    यसरी बाँकी रहेका तामाङ समुदायका गणराज्यहरूको पनि षड्यन्त्रपूर्ण तरिकाले अन्त्य गर्‍यो । त्यसपछि राजनीतिक, धार्मिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिकलगायत हरेक क्षेत्रमा तामाङहरूलाई उत्पीडनमा पारी तामाङ समुदायलाई पूर्णरूपले समाप्त पार्ने षड्यन्त्र अधिनायकवादी सत्ताले गरिरहेको छ । बाहुनवादी राज्यसत्ताका उत्पीडनका विरुद्ध आफ्नो अस्तित्व, भूमि र सत्ताका लागि बेला-बेलामा विद्रोह हुने गरेका छन् । तामाङ समुदायले इतिहासमा शासकहरूको विरुद्ध पटक-पटक विद्रोह तथा संघर्षहरू गरिरहेका छन् । तर त्यसको खोजबिन हुन सकिरहेको छैन । बाहुन-क्षेत्री शासकहरूले आफ्नो किपट भूमि खोसेको र आफ्नो समुदायलाई उत्पीडन गरेको भन्दै रणबहादुर शाह र गिर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको पालामा सेनामा भर्ती भएका तामाङहरूले २ पटक सैन्य विद्रोह गरेका थिए । त्यसकारण तामाङ समुदायलाई सेना, प्रहरी र निजामती सेवाबाट मात्र होइन, बृटिश साम्राज्यवादले अपमानजनक ढंगले लादिएको गोर्खा भर्ती केन्द्रमा समेत रोक लगायो । २००७ सालको क्रान्ति र राजनीतिक परिवर्तन, २०१६/१७ सालमा तामाङ समुदायका अगुवाहरूले देशव्यापी गरेको विद्रोहले तामाङ समुदायमा राजनीतिक चेतनाको आधार तयार गर्‍यो । यसमध्ये २०१६/१७ सालमा नुवाकोट र धादिङ दार्खा खनायोबासमा भएको ऐतिहासिक तामाङ विद्रोहको महत्व तामाङ समुदायको इतिहासमा उल्लेख्य रहेको छ । उक्त तामाङ समुदायले गरेका विद्रोहलाई ‘दार्खा-खनायोबास काण्ड’को रूपमा बुझ्ने गरिन्छ ।
    जालझेल र षड्यन्त्रगरी धादिङ, नुवाकोट र रसुवाका तामाङ समुदायलाई तीव्र रूपमा शोषण र उत्पीडन गरी घरबास उठाई हली-गोठाला बस्न मध्ये बनाउँदै आइरहेका थिए । राम्रो खेतबारी, गाई-भैँसी र खसी-बाख्रा मात्र होइन, कोदालोको राम्रो बींडसम्म पनि षड्यन्त्रपूर्ण ढंगले लुट्ने तथा तामाङ समुदायका चेली-बेटीमाथि यौनशोषण गर्नेजस्तो अन्याय र अत्याचारले सीमा नाघेपछि त्यसका विरुद्धमा २०१६/१७ सालमा रसुवा, धादिङ र नुवाकोटको तामाङ समुदायका झण्डै ३ हजार युवाहरूले विद्रोहका झण्डा उठाएका थिए । २०१६/१७ सालमा तामाङ समुदायका तीन हजार युवा युवतीहरुले हतियार उठाउँदा तत्कालीन बाहुनवादी राज्यसत्ताको मुल ज्वारो नै हल्लिन पुगेको थियो भने वर्तमान हात हतियारको दबदबा रहेको र आफ्नो अस्तित्व र पहिचानको निम्ती मर्न र मार्न पनि तयार हुनुपर्छ भनेर चेतानाको बिकास भईसकेको संक्रमणकालिन अवस्थामा मंगोल समुदायका तालिम प्राप्त तीन लाख युवा-युवतीहरुले हतियार उठायो भने के हुन्छ ? यो कुरा एकल पहिचान सहितको सामन्ती सत्ताधारी पक्षेधरहरुले सोच्नु पर्ने बेला भएको छ । २०१६/१७ सालमा विद्रोही तामाङ युवाहरूले भारतबाट शरणार्थीका रूपमा नेपाल भित्रिएका शोषक, सामन्त र सूदखोरको झूटा र जाली तमसुक च्यात्ने तथा जलाउने, तामाङ समुदायबाट लुटी थुपारेको धन-सम्पत्ति र जग्गाहरू कब्जा गरी वितरण गर्ने जस्ता महत्वपूर्ण कामहरू गरेका थिए । सामन्तहरूबाट तामाङ समुदायमाथि गरिँदै आएको उत्पीडनका विरुद्ध यो ऐतिहासिक तामाङ विद्रोह भएको थियो । यो विद्रोहले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र मकवानपुरलाई मात्र होइन, देशै भरिका उत्पीडित तामाङ तथा अन्य मूलवासी मंगोल समुदायमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्‍यो । धादिङका दामन पाख्रिन, नुवाकोटका ललितमान घले तामाङ र धर्मसिंह तामाङ, रसुवाका मानबहादुर तामाङ लगायतका तामाङ नेताहरू यस विद्रोहमा संलग्न थिए । विभिन्न राजनीतिक दलमा भएका तामाङ समुदायका नेता कार्यकर्ता र सिंगो तामाङ समुदाय उक्त विद्रोहमा ९९ प्रतिशत संलग्न हुनुले यस आन्दोलनलाई तामाङ समुदायले सामन्ती बाहुन-क्षेत्रीहरूको विरुद्धमा गरेको ऐतिहासिक आन्दोलन भन्न सकिन्छ ।
    उक्त विद्रोहलाई गरेको तीव्र प्रहरी दमनलाई आन्दोलनकारी तामाङ समुदायले प्रतिरोध गर्दा ३०३ राइफल लगायतका हतियार कब्जा गरेका थिए । यसरी प्रहरी दमन असफल भएपछि आफ्नो एजेन्टमार्फत् उक्त आन्दोलनलाई बदनाम गराउने उद्देश्यले तामाङ समुदायले लुटपाट र डकैती गरेको भनी आरोप लगायो भने अर्कोतिर सैनिक प्रयोग गरी आन्दोलन रोक्ने प्रयास गर्‍यो ।
    उक्त ऐतिहासिक तामाङ समुदायको विद्रोहको क्रममा कालु तामाङ लगायत दर्जनौँ नेता तथा कार्यकर्ताहरूको हत्या गरे भने सयौँलाई गिरफ्तार गरी बेपत्ता बनायो । २०१७ सालमा महेन्द्र शाहले ‘कू’ गरी एकदलीय अधिनायकवादी शासन व्यवस्था लादेका कारण उक्त आन्दोलन पूर्णरूपमा सफल हुन सकेन । त्यस आन्दोलनका क्रममा आन्दोलनकारी तामाङ समुदायले सामन्ती शासकहरुबाट कब्जा गरेका सामग्रीहरू पीडित तामाङ समुदाय लाई नै वितरण गर्ने तयारी गरेको भए पनि सैनिक हस्तक्षेप भएका कारण तामाङ समुदायको विद्रोहलाई दमन गर्न पुगेको दरबारीया सैनिक एजेन्टहरूले थुपार्ने काम गरेका थिए ।
    तामाङ समुदायले इतिहासमा कहीँ कतै कुनै पनि जनविरोधी शासकसँग झुकेको र उनीहरूसँग आत्मसमर्पण गरी तिनीहरूलाई सहयोग गरेको इतिहास छैन । yess

  • suman gharti लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 11:31

    Nepal ra Nepali harulai futaune, vai-vai ma kat-mar garaune , timiharuka dalarbadi bichar harulai ” Hakka Ani Thukka “.

  • sagar Bhandari लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 12:37

    Hami le yeti kura bujhnu parcha ki jatiyeta ko kura nikalera hamilai kasaile ladauna khojdai cha, ragat ko kholo bagauna khojdai cha.. Hami kewal nepali haun, Kewal Nepali.

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 13:11

    लुकाइएको नेपाली इतिहास प्रा.डा. एच.जी.बेहर (जर्मनी) द्वारा लिखित पुस्तकबाट साभार गरिएको विचारोत्तेजक सन्दर्भहरु हरेक नेवारी समुदायले पढनै पर्दछ । कृपया एक पल्ट पढ्नु होला । राजा महेन्द्रले उनको पुर्खाको गुनगान गरि लेख्न लगाइएको इतिहास हाम्रो पाठ्यक्रममा छ । तर वास्तविक इतिहास लुकाइएको छ । यो पुस्तकले धेरै त्यस्ता लुकाइएका तथ्यहरु अनुसन्धान गरि प्रकाशित गरेको छ । पृथ्वीनारायण शाह सम्बन्धि केहि पानाहरु म यहाँ प्रस्तुत गर्दैछु । वास्तविकता थाहा पाए पछि निश्चित रुपमा पृथ्वीनारायण शाहका अन्ध भक्तहरु मर्माहत हुने छन । त्यसैले अन्धभक्तहरुलाई यो किताब पढेर दिमाग खराब नगर्न जानकारी दिन चाहन्छु ।

  • thomas लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 18:40

    bahun chetri murdabaad dhoti haru lakhetnu parxa

  • Dawa dorge लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 11 गते 21:03

    Hijo mongolian harule adibasi haruko agenda bokera hidda chhetri bahun haru Hasne Chup lagera basne Aile iniharulai kina tauko dukheu, dherai bagbas nagarnu rabindra g , n some chhetri , bahun jee haru,, kashima pugnu hola,, ramro sanga adyayan garnu hola………Naya samanti nabannus….

  • gman लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 12 गते 2:37

    hajur baje bhanda agadi ko purkha ko nam ra gareko kam thaha chhain hola tar aruko kura katne ra khutta tanne matra kam chha nepali ko .

  • RAJU RAI लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 12 गते 7:37

    bahun chetri haru sabai lai nepal bata lakhetnu parcha yo sale chor haru india bata ako hun. abo utai nai lakhetnu par6 hai

  • piter लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 12 गते 7:45

    bahun chetri chai sachi vanu parda nepali hoina yo sale haru india bata vagera ako hun nata yani haruko vasa saskiriti nai cha nata yani haruko pahechan nai cha sathi haru ho abo yo bahun chetri haru lai hamro desh bata lakhetnu parcha yo sale harule hamro desh lai dubai sakio

    vabin Reply:

    jun thal ma khayo tei thal ma pwal na parnus mitra…bahun chhetri le aarjeko desh ma basera bahun chetri ko birodh na garnus…nepalko rastriya bhasa kun samudaya le sabai bhanda badhi bolchha ra tyo kasko bhasa ho bhanera ramro sanga thapai rakhnus…aafno susta manasthiti ko karan tapai haru aaghi badhna na saknu bhako hoo…

  • piter लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 12 गते 7:46

    nepal mongolian haru ko yo sale bahun chetri haru lai lat hanera nikalnu parcha,,

  • diliprai लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 12 गते 12:19

    AND OUT OF SUDDEN…..
    ALL BRAHMINS AND CHETTRIS STARTS WRITING “KHASH” IN THEIR SURNAME. ACCORDING TO SOME LOGICS HERE, DALITS ARE ALSO KHASH, SO AS SOON AS DALITS STARTS ADDING KHASH IN THEIR SURNAME, THE SO-CALLED UPPER CASTES STARTS DROPPING THEIR SURNAME SAYING WE DO NOT WANT TO BE KHASH ANYMORE.!!!
    SO FUCK THIS LOGIC!!!

  • ak लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 13 गते 15:01

    aafno right aafai khojne ho newar le khojyo paayo tapai haru pani khojnus paaunuhunxa. jasari ma khojdaixu.dosh aru lai diyera k faaidaa aakhir hami nepali hau.nepali hau vanne vaawana hami sabai sanga ta xa holani.

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 14 गते 8:00

    तामाङ् समुदाय इतिहासको पानामा विलिन हुन तयार भए हुन्छ !
    तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाद्वारा माओवादीद्वारा प्रस्तावित तामाङ्सालिङ्ग क्षेत्रका लागि प्रत्यक्षमा १५ तथा समानुपातिकमा २५ सिट माग गरेकोमा एमाओवादी पार्टीद्वारा नुवाकोटबाट हितबहादुर तामाङ् र काभ्रेबाट सूर्यमान दोङ्लाई मात्र दिन सकिने संकेत दिएको छ । तामाङ् समुदायको मागलाई वेवास्ता गरिएको भनि तामाङ् राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा आक्रोशित भएको भनि नागरिक दैनिकमा छापिएको समाचार प्रति ध्यानाकर्षण भएको छ । तामाङ् समूदाय नेपालको आदिवासी मध्ये बहुसंख्यक भएको जाति हो, दुर्भाग्य के छ भने नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, एनेकपा माओवादी पार्टीमा लागेका तामाङ् समुदायले उल्लेखित ब्राम्हणवादी मुखौटाधारी पार्टीद्वारा तामाङ् समुदायलाई मूर्ख, गवाँर तथा दास ठानेका छन् भनि बुझ्न सकेका छैनन् ।

    बाहुनवादी मुखौटाधारी नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, एनेकपा माओवादीको दृष्टिमा तामाङ् समुदाय भनेको नेपालको दास तथा दोयम दर्जाको जाति हो न त तामाङ्को कुनै स्वाभिमान छ न त कुनै सम्मान । जुनसुकै राज्य सत्ता आएपनि तामाङ् विद्वेशी नीतिका कारण तामाङ् समुदाय क्रमशः एक अस्तित्वहिन जातिमा परिणत भईरहेको तामाङ् समुदायले स्विकार गर्नै पर्छ । नेपालको मानचित्रमा जुन सुकै क्षेत्रमा रहेका तामाङ् समुदाय केही अपवाद बाहेक दोयम दर्जाका दास नागरिक बाहेक केही होइनन् । तामाङ् झोले, लठैत भन्दा माथि उठ्ने चाहना पनि राख्दैनन् तसर्थ नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, एनेकपा माओवादीद्वारा तामाङ् समुदायलाई माथिल्लो स्थानका लागि अयोग्य ठहर गरिएको हो ।
    हाल सुधिर शर्माद्वारा लिखित प्रयोगशाला पूस्तकले राजनैतिक वृतमा ठूलो तहल्का मच्चाएको छ, पुस्तकमा कांग्रेस, एमाले, एमाओवादीको राष्ट्रद्रोही तथा विदेशी परस्त चरित्र उदाङ्गो भएको छ । सुधिर शर्माको पूस्तक शिर्षक “प्रयोगशाला” को प्रयोग गर्दै के भन्न सकिन्छ भने माओवादीद्वारा प्रस्तावित तामाङ्सालिङ्ग, मगरात, लिम्बुवान्, खुम्बुवान् लगायतका राज्यहरुमा विशेष थरका बाहुनद्वारा उच्च ओहदा प्राप्त गर्नका लागि प्रयोगशाला बनाइयो । नेपालमा हमेशा बाहुनवादी मुखौटाधारी पार्टी उचाई प्राप्त गर्न आदिबासी बाहुल्य क्षेत्रलाइ प्रयोगशाला तथा आदिवासीलाई प्रयोग गरेर उच्च ओहदा तथा नवधनाढ्य बन्न सफल भएका छन् । सात सालको क्रान्तिमा प्रजातान्त्रिक समाजवाद नामक ललीपपको प्रयोग गर्दै पूर्वका राई, लिम्बु, तामाङ् लगाएतका आदिवासीको सहादतमा टेकेर कोईराला थरका बाहुन देशको उच्च ओहदामा विराजमान तथा कोइराला वंशको जग स्थापित गर्न सफल भएका छन् ।
    आदिवासीको रगतको जगमा स्थापित कांग्रेस आजभोलि कोइराला सन्स डटर्स एण्ड फेमिली प्राइभेट लिमिटेडमा परिणत भएको छ । आज कांग्रेसमा आदिवासी बलिदानको कुनै कदर छैन, स्थान छैन, अव कांग्रेसलाई आदिवासीको आवश्यकता पनि छैन । कांग्रेसको आदिवासी विरोधी नितीबाट खिन्न भएका आदिवासीहरुलाई प्रयोग तथा आदिवासी क्षेत्रलाई प्रयोगशाला बनाउन बहुदलिय जनवाद नामक आकर्षक मुद्दा लिएर एमाले (पहाडी पण्डित पार्टी) खनाल, नेपाल, मैनाली थरका बाहुन नेता आदिवासीलाई सम्मोहित गर्न सफल तथा राज्य सत्तामा राम्रो पकड बनाउन सफल भए, एमाले शक्तिशाली भए पश्चात् चिरपरिचित अन्दाजमा आदिवासी प्रति दुर्ब्यवहार तिरस्कारको नीति अपनाइयो फलस्वरुप अशोक राई लगाएतका आदिवासी नेताले विरक्तिएर पहिचान स्थापित गराउनका निमित्त दासको जिवन बिताउनु भन्दा स्वतन्त्रताको जिवनलाई चयन गर्दै सङ्घीय समाजवादी पार्टीको जन्म भएको छ ।
    एमाले, कांग्रेसबाट बहिस्कृत तथा उपेक्षित आदिवासीलाई सङ्घीयता आत्मनिर्णयको अधिकार जातिय, क्षेत्रिय, वर्गिय, लिंगिय उत्पिडनबाट उन्मुक्ति हुन जनयुद्धबाट नै सफल हुने भनि दाहाल भट्टराई लगाएतका बाहुनको लहै लहैमा आदिवासी फस्न पुगे, जनयुद्ध चरम उत्कर्षमा पुग्यो । पुनः जनयुद्धको प्रयोगशाला आदिवासी क्षेत्र ताम्सालिङ्, मगरातलाई नै बनाइयो । आदिवासीको रगतको खोलो बग्यो , संवैधानिक राजतन्त्र वाहेक केही स्विकार्य नभएको पार्टी पनि माओवादी शक्ति समक्ष नतमस्तक हुन पुगे । राजतन्त्रले घुँडा टेक्न बाध्य हुन पर्‍यो । माओवादी मूलधारमा फर्कियो । २०६४ को संविधान सभा चुनावमा एमाओवादी शक्तिशाली पार्टी बन्न पुग्यो । सत्ताको बागडोर तथा हालीमुहाली दाहाल, भट्टराईको हातमा पुग्यो । दाहाल, भट्टराई लगाएतका ब्राम्हणवादी मुखौटाधारी राजनीतिज्ञ नेपालको चम्किलो, सुकिलो मुकिलो व्यक्तित्व तथा नवधनाढ्य बन्न पुगेका छन् ।
    आदिवासी अधिकारका माग संघीयता, पहिचान बाहुनवादी मुखौटाधारी कांग्रेस, एमाले, एमाओवादीको घाँटीमा हाड अड्केको जस्तै भएको छ । एमाओवादीमा पुनः आदिवासी दोयम दर्जाको दासमा परिणत भएका छन् । नेपालमा भएको परिवर्तन, गरिएको परिवर्तन बाहुनका केही थरहरुलाई शक्तिशाली, नवधनाढ्य तथा वंश स्थापित गराउनका लागि मात्र गरिएको प्रमाणित भएको छ । तामाङ् मूक्ति मोर्चाले उठाएका जायज मागलाई माओवादीले संबोधन गर्नै पर्छ । दोरम्वा हत्याकाण्डका सहादत प्राप्त गरेको तामाङ् यूवा यूवतीको सहादतको अवमूल्यन गर्नु एमाओवादीको लागि घातक सिद्ध हुनेछ । एमाओवादीले बेथान चौकी आक्रमणमा दिलमाया बोम्जनको सहादतलाई वेवास्ता गर्नु भनेको तामाङ् आदिवासीको भावनासंग खेलबाड गर्नु हो । कांग्रेस, एमाओवादी, एमालेले पनि हुने भनिएको संविधान सभाको चुनावमा तामाङ् भावनालाई कुठाराघात गर्ने निश्चित प्राय देखिन्छ । एमाओवादीको पहिचान सहितको नारा एक धोका हो । तामाङ् लगाएतको आदिवासीले गम्भिर रुपमा चिन्तन मनन गर्नु नै पर्छ । कांग्रेस, एमाले, एमाओवादी पहिचान सहितको संघीयताका विपक्षमा हुन् भन्ने कुरा विगतको प्रथम संविधान सभाको निर्मम हत्याले प्रमाणित गरेको छ ।
    दोश्रो संविधान सभाको चुनावबाट जनचाहना बमोजिमको संविधान बन्ने कुनै ग्यारेण्टी देखिदैन । विदेशी इसारामा दोश्रो संविधान सभाको चुनाव गराउन उद्धत चार दलिय संयन्त्रले क्रमशः नेपाललाई संकटको भूमरीमा पार्ने गम्भिर षडयन्त्र हो । दोश्रो संविधान सभा अगावै पहिचान सहितको संघीयताको ग्यारेण्टी नभए नेपालका उत्पिडित जनताले कुनै पनि हालतमा जनचाहना बमोजिमको संविधान प्राप्त गर्न सक्दैन । तामाङ् मूक्ति मोर्चाले प्रत्यक्ष तथा समानुपातिकमा तामाङ् समुदायको प्रतिनीधित्वको निम्ती गरेको माग जायज हो तर बाहुनवादी मुखौटा ओढेका एमाओवादी कुनै पनि हालतमा त्यसप्रति सकारात्मक हुने छैनन् भनि ठोकुवा गर्न सकिन्छ । एमाओवादीमा रहेका तामाङ् समुदायको जायज मागलाई संबोधन नगरिए तामाङ् समुदाय एमाओवादीबाट विद्रोह गर्ने बाहेक कुनै विकल्प देखिदैन । कांग्रेस तथा एमालेद्वारा पनि टिकट वितरणमा तामाङ् समुदाय प्रति न्याय गर्ने छाँटकाँट देखिदैन । विगठित संविधान सभामा एमाओवादीले तामाङ् समुदायलाई प्रत्यक्षमा ८, समानुपातिकमा ३, कांग्रेसले प्रत्यक्षमा ४ तथा समानुपातिकमा १, एमालेले प्रत्यक्षमा ४ तथा समानुपातिकमा २ सिट आवन्टन गरेर तामाङ् विद्वेशी चरित्र उजागर भएको सर्वविदितै छ । विगतको संविधान सभामा लगभग ६ प्रतिशत जनसंख्या रहेको तामाङ् समुदायले प्रत्यक्ष समानुपातिक गरि जम्मा १६ सिट प्राप्त गरेको थियो । दोश्रो संविधान सभाको चुनावमा पुनः तामाङ् समुदायको अस्तित्वसंग खेलवाड गर्ने प्रयत्न भइरहेको छ । एमाले, कांग्रेस, एमाओवादीलाई दोश्रो संविधान सभाको चुनावमा तामाङ् समुदायले ऐक्यबद्धता प्रकट गर्दै सवक सिकाउनु पर्ने वर्तमान समयको आवश्यकता हो । एमाओवादी, एमाले, कांग्रेस तामाङ् समुदायको भाग्य विधाता होइनन्, तामाङ् समुदायको भोटमा सत्तासुख प्राप्त गर्ने ब्राम्हणवादी मुखौटाधारी पार्टीको कुत्सित मनसायलाई तामाङ् समुदायले ऐक्यबद्धता प्रकट गर्दै ध्वस्त बनाउनै पर्छ । एमाले, कांग्रेस, एमाओवादीले विगतको संविधान सभामा जुन प्रकारले तामाङ् विद्वेशी नीति अख्तियार गरेको कारण तीस देखि चालिस सभासद् हुनुको सट्टा मात्र सोह्र सभासदमा तामाङ् समुदायले चित्त बुझाउनु परेको थियो । कांग्रेस, एमाले, एमाओवादीको तामाङ् समुदाय प्रतिको दृष्टिकोणमा किन्चित पनि परिवर्तन हुन सक्ने संकेत देखिदैन, तामाङ् समुदाय ब्राम्हाणवादी, मुखौटाधारी पार्टीको चंगुलबाट मुक्त भएर आफ्नो भाग्यको निर्माण गर्ने तर्फ अग्रसर हुने बेला आएको छ, समय गतिशिल छ अव पनि तामाङ् समुदायमा चेतना नआए तामाङ् समुदाय नेपालको इतिहासको पानामा विलिन हुन तयार भए हुन्छ ।

  • Sonnam Tamang लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 14 गते 9:09

    तामाङ समुदायलाई दास बनाउन खोज्ने बाहुनबादी नेताहरूको बिरूद्धा तामाङ समुदायले बिद्रोहा गर्ने
    शुक्रबार ११ असोज, २०७०
    काठमाडौं- जातीय मुद्दा उठाएर युद्ध लjiडेको एकीकृत माओवादीलाई आगामी निर्वाचनमा जातीय मोर्चाहरू नै घाँडो हुने देखिएको छ। पार्टीले तामाङ समुदायको बाहुल्य रहेको क्षेत्रमा अधिकांश बाहुन/क्षत्री उम्मेदवार उठाउन लागेको भन्दै तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाले पार्टी अध्यक्षसामु औंला उठाएरै त्यसको संकेत गरेको छ।
    पार्टी मुख्यालयमा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई भेटेर शुक्रबार ज्ञापनपत्र बुझाउँदै मोर्चा सम्बद्ध तामाङ नेताहरुले ताम्सालिङका आठ जिल्लाबाट कम्तीमा १५ सिट प्रत्यक्षमा कोटा दिलाउन माग गरे । काभ्रेबाट सूर्यमान दोङ तामाङ र नुवाकोटबाट हितबहादुर तामाङबाहेक अन्य नेता प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार हुने सम्भावना क्षीण देखिएको भन्दै आफ्नो समुदायलाई अपमानित गरिए ‘नराम्रो परिणाम आउने’ चेतावनीसमेत उनीहरुले पार्टी अध्यक्षलाई दिए ।
    मकवानपुर जिल्ला संयोजक विजय तामाङले आफ्नो समुदायले कम्तीमा पनि १५ सिट पाउनुपर्ने भन्दै अध्यक्ष दाहालको ध्यानाकर्षण गराएको बताए । ‘ताम्सालिङबाट कम्तीमा पनि प्रत्यक्षतर्फ १५ र समानुपातिकतर्फ २५ सिट कोटा छुट्ट्याउन माग गरेका छौं,’ तामाङले भने, ‘ताम्सालिङमा बाहुन/क्षत्रीमात्रै उठाउने हो भने तामाङ समुदाय किन चाहियो त भनेर पार्टीलाई भनेका छौं, अध्यक्ष सकारात्मक देखिनुभएको छ ।’
    उनका अनुसार तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका कार्यबाहक अध्यक्ष दोङसहित तामाङ समुदायका शीर्षनेता दाहाललाई भेट्न पुगेका थिए । तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाले रामेछाप, सिन्धुली, चितवन, नुवाकोट, रसुवामा तामाङलाई ११ सिट कोटा छुट्ट्याउनुपर्ने, सिन्धुपाल्चोक र मकवानपुरमा २-२ सिट तथा काभ्रेपलान्चोकमा तीन सिट प्रत्यक्ष उम्मेदवारी तामाङ समुदायबाट हुनुपर्ने माग गरेका छन् । तामाङ समुदायलाई सिट नदिए बागी उम्मेदवारी दिन बाध्य हुने चेतावनी पनि तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका नेताहरुले दाहाललाई दिएका छन् ।
    सिन्धुली ३ बाट सिफारिस सुरजबहादुर स्याङ्तानले तामाङ समुदायको मागलाई अपमान गरी नेतृत्व अघि बढे प्रत्युत्पादक हुने बताए । ‘६० प्रतिशतभन्दा बढी तामाङ समुदायको बाहुल्य रहेको क्षेत्रमा तामाङलाई उम्मेदवारी बनाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो दाबी हो,’ उनले भने, ‘प्रत्यक्षमा नै १५ सिट माग गरेका छौं, ताम्सालिङमा तामाङ उम्मेदवार नभई अरु समुदायबाट उठाउने काम भयो भने त्यो स्विकार्य छैन ।’
    सिन्धुली ३ मा केन्द्रीय सदस्य हरिबोल गजुरेल वा सुरज स्वयं कसले टिकट पाउने भन्ने निर्क्योल हुन नसकेको उनले बताए । उक्त क्षेत्रमा दुवै नेताको उत्तिकै दाबी भएकाले जिल्ला कमिटी तनावमा छ।
    ठाउँठाउँमा विवाद
    जिल्ला कमिटी दोलखाले १ नम्बरबाट विशाल खड्काको नाम सिफारिस गरे पनि केन्द्रले अर्का केन्द्रीय सदस्य हरि कार्कीलाई टिकट दिने प्रयास गरेपछि विवाद भएको छ । मकवानपुर जिल्ला कमिटीले सिफारिस नगरे पनि २ नम्बरमा नारायणकाजी श्रेष्ठ र क्षेत्र नम्बर ४ मा ताम्सालिङ राज्यसमिति इन्चार्ज विश्वभक्त दुलाललाई टिकट दिलाउने नेतृत्वको प्रयासविरुद्ध स्थानीय कमिटी उभिएको छ । ४ मा दुलाललाई टिकट दिइए स्थानीय नेता ज्योति रायमाझीले बागी उम्मेदवारी दिने तयारी गरेको स्रोतले जनायो ।
    धादिङका तीनै क्षेत्रमा पुरानै उम्मेदवार दोहरिने सम्भावना देखिएकोमा पनि तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति
    मोर्चा आक्रोशित छ । शालिकराम जमकट्टेल, कल्पना धमला र पुष्पविक्रम मल्ललाई पुनः दोहोर्‍याउने केन्द्रको तयारीप्रति तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा विपक्षमा छ । सो क्षेत्रबाट कम्तीमा एकजना तामाङ समुदायका व्यक्तिलाई उम्मेदवार बनाउन तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाको दबाब छ ।

  • vabin लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 14 गते 13:07

    kaslai janajati bhanne bhanera tokiyeka criteria nai controversy chhan…jun tarikale jana jati lai define gariyeko chha tyo nai galat chha…

  • हरि लेख्नुहुन्छ    |   2070 असोज 15 गते 14:39

    कति जातियताका कुरा गरेर डलर पचाउने काम गर्छौ । बिदेशीले दिएको हरियो डलरको डकार आउँदा सम्म जातियताको कुरा गर्‍यो त्यो सकिएपछि नेपाली दाजुभाई चाहिने नै छ ।

  • hero लेख्नुहुन्छ    |   2070 कार्तिक 5 गते 1:49

    रमेश खस साथी …नेपाल म मोंगोल आदिबासी हरु ले २९ पुस्ता सासन गरेको सबै ले स्वीकारिसकेको छ…. तेस अघि नेपाल मा कुनै खस आर्य साम्राज्य थिएन….आदिबासी भनेकोपहिलो बसी राज्य गर्ने …खस आर्य हरु आगमन भन्दा अघि नै यहाँ मोंगोल हरु ले आफ्नो २९ औउ पुस्ता ले खेति, यहाँ क खोला नाला ,, यहा क भुमि ,, मा आना बलि.रुपका… यहाँ आफ्नो धर्म .. संस्कार… आफ्नो अस्तित्व कायम गरिसकेका थिए.. भने खस आर्य पछि पश्चिम नेपाल बाट गोर्खा हुदै नेपाल छिरे…अब को आदिबासी बुज्नु कति गारो छ र?

  • hero लेख्नुहुन्छ    |   2070 कार्तिक 5 गते 1:53

    पुर्व नेपाल लिम्बूवन मा त झन् हिन्दु धर्म र खस आर्य समाज राना सासन भन्दा अगी थिएन … त्यहाँ नेपाली खस भाषा बोलिदैना थियो ..त्यहाँ हिन्दु धर्म मनिन्दैना थियो… भरखर राना क पल मा मात्र हिन्दुकरण सुरु भए… त्यो भन्दै अगी कहिँ पनि थिएन अब आफै भन्नुस कसरि हिन्दु आर्य खस नेपाल को आदिबासी भए..?